Jˇn Helgason - ┌r ljˇ­inu ┴fangar
Séð hef ég skrautleg suðræn blóm
sólvermd í hlýjum garði;
áburð og ljós og aðra virkt
enginn til þeirra sparði;
mér var þó löngum meir í hug
melgrasskúfurinn harði,
runninn upp þar sem Kaldakvísl
kemur úr Vonarskarði.
Alnus viridis ssp. sinuata
ĂttkvÝsl   Alnus
     
Nafn   viridis
     
H÷fundur   (Chaix) DC.
     
Ssp./var   ssp. sinuata
     
H÷fundur undirteg.   (Regel) ┴. L÷ve & D. L÷ve
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Sitka÷lur (sitkaelri)
     
Ătt   BjarkarŠtt (Betulaceae).
     
Samheiti   Alnus sinuata (Regel.) Rydb. , Alnus sitchensis Sarg.
     
LÝfsform   Runni - lÝti­ trÚ
     
Kj÷rlendi   Sˇl - hßlfskuggi
     
Blˇmlitur  
     
BlˇmgunartÝmi   MaÝ-j˙nÝ
     
HŠ­   3-10 m
     
Vaxtarhra­i  
     
 
Sitka÷lur (sitkaelri)
Vaxtarlag   Runni e­a lÝti­ trÚ, allt a­ 10 m ß hŠ­. Vex nokku­ hratt. Krˇnan mjˇ, greinar nŠstum lßrÚttar, stuttar, greinar ver­a fljˇtt hßrlausar, ■Úttsettnar kirtlum. Blˇmin eru einkynja, blˇm af bß­um kynjum eru ß s÷mu pl÷ntunni, vindfrŠvu­.
     
Lřsing   Lauf 6-9 sm, egglaga, bogadregin ľfleyglaga Ý oddinn, ja­rar dßlÝti­ flipˇttir, tvÝsagtennt, lauf Ý vexti eru lÝmkennd, ljˇsgrŠn ofan, f÷lari og glansandi ne­an, a­eins Š­astrengirnir eru d˙nhŠr­ir og me­ d˙ska Ý Š­astrengjakrikunum, Š­astrengjap÷r 5-10, laufleggurinn streklegur, 1,5-2 sm, me­ mi­rif. Karlreklar 10-12 sm, 2-4 saman, koma um lei­ og laufin e­a eftir a­ laufin koma. Kvenreklar sporvala, 3-5 saman, Ý endastŠ­um klasa.
     
Heimkynni   Vesturstr÷nd N AmerÝku (Alaska - fj÷ll Kalif.)
     
Jar­vegur   Magur, rakur e­a blautur, ■ungur jar­vegur, vel framrŠstur.
     
Sj˙kdˇmar  
     
Harka   2
     
Heimildir   1, http://www.pfaf.org, ËN
     
Fj÷lgun   Sßning. FrŠi er best a­ sß Ý sˇlreit strax og ■a­ er full■roska­ og a­eins ■aki­ lÝti­. FrŠ sem sß­ er Ý potta e­a bakka a­ vori Štti lÝka a­ spÝra vel svo fremi­ a­ ekkert sÚ sett yfir ■a­. VetrargrŠ­lingar eru teknir a­ haustinu ■egar laufi­ er falli­ og settar Ý sendinn rakan jar­veg. SumargrŠ­lingar. Sitkaelri getur bundi­ nÝtur.
     
Notkun/nytjar   ═ skjˇlbelti, ■yrpingar, stakstŠ­, bl÷ndu­ be­, skˇgrŠkt. Vex Ý r÷kum skˇgum, lŠkjarb÷kkum, tjarnarb÷kkum og Ý opnum en r÷kum fjallahlÝ­um vi­ skˇgarm÷rk. GrŠnelri er sambřlistegund sem lifir Ý sambřli vi­ jar­vegs÷rverur sem mynda hn˙­a ß rˇtunum ■ess og binda nÝtur ˙r andr˙msloftinu. Sumt af ■essu nÝtri/k÷fnunarefni notar plantan sjßlf, sumt er nota­ af pl÷ntum sem lÝfa Ý nßgrenni hennar. Vex Ý ■ungum, r÷kum jar­vegi, vex vel Ý ■ungum leirjar­vegi. Ůolir mj÷g magran jar­veg, Er nßskyld grŠnelri (A. viridis) og af sumum talin undirtegund af ■vÝ. Vex hratt en er skammlÝf, ver­ur sjaldan meira en 50 ßra. GrŠnelri er brautry­jandategund ß vatnssˇsa e­a svi­nu landi myndar oft ■ykkni ß lßglendum, blautum svŠ­um.
     
Reynsla   ═ Lystigar­inum eru til tvŠr a­fengnar pl÷ntur (A-328 og A-529)sem grˇ­ursettar voru Ý be­ 2001 og ein a­fengin 1988 og grˇ­ursett Ý be­ ■a­ sama ßr, er mj÷g falleg og ■rÝfst vel. Auk ■ess ■rjßr sem sß­ var til 1983 og grˇ­ursettar Ý be­ 1988, 1990 og 1991, allar ■rÝfast vel og eru mj÷g fallegar. Hefur reynst ßkaflega har­ger­ur og mj÷g fallegur Ý Lystigar­inum og kelur lÝti­ sem ekkert. Har­ger­ur og hefur komi­ vel ˙t Ý tilraunum ß Mˇgilsß. Er mj÷g vind■olinn og Štti a­ henta vel Ý skjˇlbelti - gerir ekki miklar kr÷fur til jar­vegs en ■rÝfst best ■ar sem jar­raki er til sta­ar.
     
Yrki og undirteg.   Er afar breytileg tegund Ý sÝnum nßtt˙rulegu heimkynnum! Stundum skipt Ý undirtegundir t.d. A. sinuata var. laciniata sem ß a­ vera me­ grˇftvÝsagtennt bl÷­ samkvŠmt Alaskaflˇrunni
     
┌tbrei­sla  
     
Sitka÷lur (sitkaelri)
Sitka÷lur (sitkaelri)
Sitka÷lur (sitkaelri)
Sitka÷lur (sitkaelri)
Sitka÷lur (sitkaelri)
Sitka÷lur (sitkaelri)
Sitka÷lur (sitkaelri)
Sitka÷lur (sitkaelri)
Sitka÷lur (sitkaelri)
Sitka÷lur (sitkaelri)
Sitka÷lur (sitkaelri)
Sitka÷lur (sitkaelri)
Sitka÷lur (sitkaelri)
Sitka÷lur (sitkaelri)
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is