Jˇn Thoroddsen - BarmahlÝ­

Hlíðin mín fríða
hjalla meður græna
og blágresið blíða
og berjalautu væna,
á þér ástaraugu
ungur réð ég festa,
blómmóðir bezta!

Sá ég sól roða
síð um þína hjalla
og birtu boða
brúnum snemma fjalla.
Skuggi skauzt úr lautu,
skreið und gráa steina,
leitandi leyna.

Blómmóðir bezta,
beztu jarðargæða
gaf þér fjöld flesta
faðir mildur hæða.
Hver mun svo, er sér þig,
sálar þjáður dofa,
að gleymi guð lofa?

Hlíð, þér um haga
hlýr æ blási andi,
döggvi vordaga
dögg þig sífrjóvgandi!
Um þig aldrei næði,
af þér svo að kali,
vetur vindsvali!


Viburnum prunifolium
ĂttkvÝsl   Viburnum
     
Nafn   prunifolium
     
H÷fundur   L.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Plˇmuber
     
Ătt   Geitbla­sŠtt (Caprifoliaceae).
     
Samheiti  
     
LÝfsform   Lauffellandi runni.
     
Kj÷rlendi   Sˇl.
     
Blˇmlitur   HreinhvÝtur.
     
BlˇmgunartÝmi   J˙nÝ og frŠi­ ■roskast Ý oktˇber.
     
HŠ­   - 7,5 m og 5 m brei­ur.
     
Vaxtarhra­i  
     
 
Vaxtarlag   Lauffellandi, hßr og upprÚttur runni, stundum lÝti­ trÚ, allt a­ 9 m hßtt, hli­argreinar lßrÚttar-˙tstŠ­ar, strjßlar. Smßgreinar stinnar, hßrlausar og dßlÝti­ rau­leitar ■egar ■Šr eru ungar.
     
Lřsing   Lauf 9 Î 5 sm, egglaga, oddbaugˇtt, ÷fugegglaga, st÷ku sinnum kringlˇtt, hvassydd, bogadregin e­a fleyglaga vi­ grunninn, fÝn-sagtennt, hßrlaus, mattgrŠn ofan, ljˇsari ne­an, rau­ og gul a­ haustinu. Laufleggir allt a­ 2 sm, dßlÝti­ rau­ir, stundum me­ mj÷g mjˇan vŠng. Blˇmin hreinhvÝt, 6,5 mm Ý ■vermßl, ÷ll frjˇ, Ý nŠstum legglausum sk˙f, sem er allt a­ 10 sm Ý ■vermßl. Krˇnan allt a­ 6 mm Ý ■vermßl. Aldin allt a­ 17 mm, egglaga, d÷kkblß, hrÝmug. Blˇmin eru tvÝkynja og frŠvu­ af skordřrum. Plantan frjˇvgar sig ekki sjßlf.
     
Heimkynni   Austur og austur mi­ N-AmerÝka.
     
Jar­vegur   LÚttur, sendinn, me­al■ungur, jar­vegur og getur ■rifist Ý fremur m÷grum jar­vegi. Sřrustig skiptir ekki mßli. ŮrÝfst vel Ý ■urrum e­a r÷kum jar­vegi.
     
Sj˙kdˇmar  
     
Harka   Z4
     
Heimildir   = 1, http://www.pfaf.org
     
Fj÷lgun   Sßning, sumargrŠ­lingar. FrŠinu er best a­ sß Ý sˇlreit strax og ■a­ hefur nß­ fullum ■roska. SpÝrunin getur veri­ hŠg og stundum tekur h˙n meira en 18 mßnu­i. Ef frŠinu er safna­ ┤grŠnu┤ (■egar ■a­ er ■roska­ en ß­ur en ■a­ er trÚna­) og sß­ strax Ý sˇlreit, Štti ■a­ a­ spÝra nŠsta vor. FrŠ sem hefur veri­ geymt ■arf 2 mßna­a hitame­fer­ og 3 mßna­ kuldame­fer­ og svo getur teki­ ■a­ 18 mßnu­i a­ spÝra. Dreifplanti­ ungpl÷ntunum hverri Ý sinn pott strax og ■Šr eru or­nar nˇgu stˇrar til a­ handfjatla ■Šr og lßti­ ■Šr vaxa ßfram Ý sˇlreit e­a grˇ­urh˙si. Grˇ­ursetji­ ß framtÝ­arsta­inn sÝ­la vors e­a snemmsumars nŠsta ßr. SumargrŠ­lingar eru settir Ý sˇlreit snemmsumars. Setji­ hverja og eina pl÷ntu Ý sinn pott strax og ■Šr fara a­ rŠtast og grˇ­ursetji­ ■Šr a­ vori e­a snemsumars nŠsta ßr. SumargrŠ­lingar eru teknir af hßlftrÚnu­um vi­i, 5-8 sm langir me­ hŠl er hŠgt a­ taka Ý j˙lÝ-ßg˙st og settir Ý sˇlreit. Planti­ ■eim hverjum Ý sinn pott strax og ■eir fara a­ rŠtast. Ůa­ getur veri­ erfitt a­ lßta ■essa grŠ­linga lifa af veturinn. Best er a­ hafa ■ß Ý grˇ­urh˙si e­a sˇlreit ■ar til nŠsta vors ß­ur en grŠ­lingarnir eru grˇ­ursettir Ý be­. HaustgrŠ­lingar eru haf­ir Ý sˇlreit, ■eir Šttu a­ rŠtast snemma nŠsta vor. Setji­ ■ß Ý potta ■egar ■eir eru or­nir nˇgu stˇrir til a­ handfjatla ■ß og planti­ ■eim ˙t a­ sumrinu ef ■eir hafa vaxi­ nˇgu miki­ a­ ÷­rum kosti eru pl÷nturnar haf­ar Ý sˇlreit nŠsta vetur og grˇ­ursetju­ ■Šr nŠsta vor. ----------------- SveiggrŠ­sla ß ßrsprotum fer fram Ý j˙lÝ-ßg˙st. SveiggrŠ­slan tekur 15 mßnu­i.
     
Notkun/nytjar   ═ runnabe­, Ý ■yrpingar, sem stakstŠ­ur runni. Au­rŠktu­ planta, sem ■rÝfst Ý flestum jar­vegsger­um, ˇlÝkt ÷­rum tegundum ŠttkvÝslarinnar vex h˙n vel Ý m÷grum og ■urrum. Vex best Ý frjˇum, dj˙pum, leirkenndum jar­vegi Ý sˇl e­a hßlfskugga. Mj÷g har­ger­ tegund sem ■olir allt a­ ľ 40 ░C. Plantan getur ekki frjˇvga­ sig sjßlf og ■arf erf­afrŠ­ilega ˇlÝkar pl÷ntur Ý kringum sig til a­ geta mynda­ aldin og frjˇ frŠ.
     
Reynsla   ═ Lystigar­inum er til ein planta, sem sß­ var til 1990 og grˇ­ursett Ý be­ 2001, vex hŠgt og kelur lÝti­.
     
Yrki og undirteg.  
     
┌tbrei­sla  
     
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is