Jˇn Thoroddsen - BarmahlÝ­

Hlíðin mín fríða
hjalla meður græna
og blágresið blíða
og berjalautu væna,
á þér ástaraugu
ungur réð ég festa,
blómmóðir bezta!

Sá ég sól roða
síð um þína hjalla
og birtu boða
brúnum snemma fjalla.
Skuggi skauzt úr lautu,
skreið und gráa steina,
leitandi leyna.

Blómmóðir bezta,
beztu jarðargæða
gaf þér fjöld flesta
faðir mildur hæða.
Hver mun svo, er sér þig,
sálar þjáður dofa,
að gleymi guð lofa?

Hlíð, þér um haga
hlýr æ blási andi,
döggvi vordaga
dögg þig sífrjóvgandi!
Um þig aldrei næði,
af þér svo að kali,
vetur vindsvali!


Viburnum mongolicum
ĂttkvÝsl   Viburnum
     
Nafn   mongolicum
     
H÷fundur   (Pall.) Rehder
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Mongˇlarunni
     
Ătt   Geitbla­sŠtt (Caprifoliaceae).
     
Samheiti  
     
LÝfsform   Lauffellandi runni.
     
Kj÷rlendi   Sˇl e­a hßlfskuggi.
     
Blˇmlitur   GulhvÝtur.
     
BlˇmgunartÝmi   J˙nÝ.
     
HŠ­   - 2 m
     
Vaxtarhra­i  
     
 
Vaxtarlag   Lauffellandi runni allt a­ 2 m hßr. greinar ˙tstŠ­ar, stjarnd˙nhŠr­ar, seinna grßgular og hßrlausar.
     
Lřsing   Lauf allt a­ 6 sm, brei­egglaga, oftast snubbˇtt, grunnur bogadreginn. Laufin grunntennt, ■Útt stjarnd˙nhŠr­ ne­an. Blˇmin Ý fl÷tum, fßblˇma, sveiplÝkum sk˙f, allt a­ 4 sm Ý ■vermal. Krˇnan pÝpulaga-bj÷llulaga, allt a­ 7 mm, flipar stuttir, ˙tstŠ­ir. Eggleg hßrlaus. Aldin oddvala, sv÷rt. Blˇmin eru tvÝkynja (eru me­ karlkyns og kvenkyns lÝffŠri) og eru frŠvu­ af skordřrum. Plantan frjˇvgar sig ekki sjßlf.
     
Heimkynni   A SÝberÝa.
     
Jar­vegur   LÚttur, sendinn, me­al■ungur. Sřrustig skiptir ekki mßli. ŮrÝfst best Ý r÷kum jar­vegi.
     
Sj˙kdˇmar  
     
Harka   Z5
     
Heimildir   = 1, http://www.pfaf.org
     
Fj÷lgun   Sßning, sumargrŠ­lingar. Best er a­ sß frŠinum um lei­ og ■a­ hefur ■roskast. SpÝrunin getur veri­ hŠg, getur teki­ meira en 18 mßnu­i. Ef frŠinu er safna­ égrŠnuĹ (■egar ■a­ er ■roska­ en ß­ur en ■a­ hefur trÚna­) og sß­ strax Ý sˇlreit, frŠi­ Štti a­ spÝra strax nŠsta vor. FrŠ sem hefur veri­ geymt ■arf 2 mßna­ hitame­fer­ og sÝ­an 3 mßna­a kuldame­fer­ og svo getur ■a­ teki­ 18 mßnu­i Ý vi­bˇt a­ spÝra. Planti­ smßpl÷ntunum hverri Ý sinn pott ■egar ■Šr eru or­nar nˇgu stˇr til a­ handfjatla ■Šr og hafi­ sÝ­an ßfram Ý sˇlreit e­a grˇ­urh˙si. Grˇ­ursetji­ ■ß ß framtÝ­arsta­inn sÝ­la vors e­a snemmsumars nŠsta ßr. SumargrŠ­lingar eru settir Ý sˇlreit. Setji­ ■ß hvern Ý sinn pott ■egar ■eir eru farnir a­ rŠtast og grˇ­ursetji­ ■ß sÝ­la vors e­a snemmsumars nŠsta ßr. GrŠ­lingar ˙r hßlftrÚnu­um vi­i eru teknir 5-8 sm langir me­ hŠl ef hŠgt er og eru settir Ý sˇlreit Ý j˙lÝ-ßg˙st. Setji­ ■ß hvern og einn Ý sinn pott strax og ■eir fara a­ rŠtast. Ůa­ getur veri­ erfitt a­ lßta ■essa grŠ­linga lifa veturinn af. Best er a­ hafa ■ß Ý grˇ­urh˙si e­a sˇlreit fram ß nŠsta vor ß­ur en ■eim er planta­ ˙t. Haust/vetrargrŠ­lingar eru settir Ý sˇlreit. Ůeir Šttu a­ rŠtast snemma nŠsta vor. Setji­ ■ß hvern og einn Ý sinn pott ■egar ■eir eru or­nir nˇgu stˇrir til a­ handfjatla ■ß og planti­ ■eim ˙t a­ sumrinu ef ■eir hafa vaxi­ nˇgu miki­, annars eru ■eir haf­ir Ý sˇlreit nŠsta vetur og sÝ­an grˇ­ursettir vori­ ■ar ß eftir. SveiggrŠ­sla ßrsprotum Ý j˙lÝ/ßg˙st. Tekur 15 mßnu­i.
     
Notkun/nytjar   ═ runnabe­, sem stakstŠ­ur runni.Au­rŠktu­ planta, sem ■rÝfst Ý allskonar jar­vegi en ■ˇ sÝst Ý m÷grum og mj÷g ■urrum. ŮrÝfst best Ý dj˙pum, frjˇum jar­vegi Ý sˇl e­a hßlfskugga. Best er ef henni er skřlt fyrir sˇl snemma ß morgnanna a­ vorinu. Plantan getur ekki frjˇvga­ sig sjßlf, ■arf a­ vaxa hjß pl÷ntum sem eru erf­afrŠ­ilega ˇlÝkar henni til a­ geta mynda­ aldin og frjˇ frŠ. Ůessi tegund er nßskyld V. dilatatum.
     
Reynsla   ═ Lystigar­inum er til ein planta sem sß­ var til 1990 og grˇ­ursett Ý be­ 2000, kelur lÝti­.
     
Yrki og undirteg.  
     
┌tbrei­sla  
     
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is