Jˇnas HallgrÝmsson - ┌r ljˇ­inu DalvÝsa
Fífilbrekka! gróin grund!
grösug hlíð með berjalautum!
flóatetur! fífusund!
fífilbrekka! smáragrund!
yður hjá ég alla stund
uni best í sæld og þrautum;
fífilbrekka! gróin grund!
grösug hlíð með berjalautum!
Viburnum mongolicum
ĂttkvÝsl   Viburnum
     
Nafn   mongolicum
     
H÷fundur   (Pall.) Rehder
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Mongˇlarunni
     
Ătt   Geitbla­sŠtt (Caprifoliaceae).
     
Samheiti  
     
LÝfsform   Lauffellandi runni.
     
Kj÷rlendi   Sˇl e­a hßlfskuggi.
     
Blˇmlitur   GulhvÝtur.
     
BlˇmgunartÝmi   J˙nÝ.
     
HŠ­   - 2 m
     
Vaxtarhra­i  
     
 
Vaxtarlag   Lauffellandi runni allt a­ 2 m hßr. greinar ˙tstŠ­ar, stjarnd˙nhŠr­ar, seinna grßgular og hßrlausar.
     
Lřsing   Lauf allt a­ 6 sm, brei­egglaga, oftast snubbˇtt, grunnur bogadreginn. Laufin grunntennt, ■Útt stjarnd˙nhŠr­ ne­an. Blˇmin Ý fl÷tum, fßblˇma, sveiplÝkum sk˙f, allt a­ 4 sm Ý ■vermal. Krˇnan pÝpulaga-bj÷llulaga, allt a­ 7 mm, flipar stuttir, ˙tstŠ­ir. Eggleg hßrlaus. Aldin oddvala, sv÷rt. Blˇmin eru tvÝkynja (eru me­ karlkyns og kvenkyns lÝffŠri) og eru frŠvu­ af skordřrum. Plantan frjˇvgar sig ekki sjßlf.
     
Heimkynni   A SÝberÝa.
     
Jar­vegur   LÚttur, sendinn, me­al■ungur. Sřrustig skiptir ekki mßli. ŮrÝfst best Ý r÷kum jar­vegi.
     
Sj˙kdˇmar  
     
Harka   Z5
     
Heimildir   = 1, http://www.pfaf.org
     
Fj÷lgun   Sßning, sumargrŠ­lingar. Best er a­ sß frŠinum um lei­ og ■a­ hefur ■roskast. SpÝrunin getur veri­ hŠg, getur teki­ meira en 18 mßnu­i. Ef frŠinu er safna­ égrŠnuĹ (■egar ■a­ er ■roska­ en ß­ur en ■a­ hefur trÚna­) og sß­ strax Ý sˇlreit, frŠi­ Štti a­ spÝra strax nŠsta vor. FrŠ sem hefur veri­ geymt ■arf 2 mßna­ hitame­fer­ og sÝ­an 3 mßna­a kuldame­fer­ og svo getur ■a­ teki­ 18 mßnu­i Ý vi­bˇt a­ spÝra. Planti­ smßpl÷ntunum hverri Ý sinn pott ■egar ■Šr eru or­nar nˇgu stˇr til a­ handfjatla ■Šr og hafi­ sÝ­an ßfram Ý sˇlreit e­a grˇ­urh˙si. Grˇ­ursetji­ ■ß ß framtÝ­arsta­inn sÝ­la vors e­a snemmsumars nŠsta ßr. SumargrŠ­lingar eru settir Ý sˇlreit. Setji­ ■ß hvern Ý sinn pott ■egar ■eir eru farnir a­ rŠtast og grˇ­ursetji­ ■ß sÝ­la vors e­a snemmsumars nŠsta ßr. GrŠ­lingar ˙r hßlftrÚnu­um vi­i eru teknir 5-8 sm langir me­ hŠl ef hŠgt er og eru settir Ý sˇlreit Ý j˙lÝ-ßg˙st. Setji­ ■ß hvern og einn Ý sinn pott strax og ■eir fara a­ rŠtast. Ůa­ getur veri­ erfitt a­ lßta ■essa grŠ­linga lifa veturinn af. Best er a­ hafa ■ß Ý grˇ­urh˙si e­a sˇlreit fram ß nŠsta vor ß­ur en ■eim er planta­ ˙t. Haust/vetrargrŠ­lingar eru settir Ý sˇlreit. Ůeir Šttu a­ rŠtast snemma nŠsta vor. Setji­ ■ß hvern og einn Ý sinn pott ■egar ■eir eru or­nir nˇgu stˇrir til a­ handfjatla ■ß og planti­ ■eim ˙t a­ sumrinu ef ■eir hafa vaxi­ nˇgu miki­, annars eru ■eir haf­ir Ý sˇlreit nŠsta vetur og sÝ­an grˇ­ursettir vori­ ■ar ß eftir. SveiggrŠ­sla ßrsprotum Ý j˙lÝ/ßg˙st. Tekur 15 mßnu­i.
     
Notkun/nytjar   ═ runnabe­, sem stakstŠ­ur runni.Au­rŠktu­ planta, sem ■rÝfst Ý allskonar jar­vegi en ■ˇ sÝst Ý m÷grum og mj÷g ■urrum. ŮrÝfst best Ý dj˙pum, frjˇum jar­vegi Ý sˇl e­a hßlfskugga. Best er ef henni er skřlt fyrir sˇl snemma ß morgnanna a­ vorinu. Plantan getur ekki frjˇvga­ sig sjßlf, ■arf a­ vaxa hjß pl÷ntum sem eru erf­afrŠ­ilega ˇlÝkar henni til a­ geta mynda­ aldin og frjˇ frŠ. Ůessi tegund er nßskyld V. dilatatum.
     
Reynsla   ═ Lystigar­inum er til ein planta sem sß­ var til 1990 og grˇ­ursett Ý be­ 2000, kelur lÝti­.
     
Yrki og undirteg.  
     
┌tbrei­sla  
     
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is