Mßlshßttur
Engin er rós án þyrna.
Viburnum lentago
ĂttkvÝsl   Viburnum
     
Nafn   lentago
     
H÷fundur   L.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Vargarunni
     
Ătt   Geitbla­sŠtt (Caprifoliaceae).
     
Samheiti  
     
LÝfsform   Lauffellandi trÚ e­a runni.
     
Kj÷rlendi   Sˇl e­a hßlfskuggi.
     
Blˇmlitur   RjˇmahvÝtur.
     
BlˇmgunartÝmi   MaÝ-j˙nÝ og frŠ ■orska­ Ý september-oktˇber.
     
HŠ­   - 9 m og 5 m brei­ur.
     
Vaxtarhra­i  
     
 
Vaxtarlag   Kr÷ftugur, lauffellandi runni e­a lÝti­ trÚ allt a­ 9 m hßtt. Greinar granna, dßlÝti­ rau­hreistra­ar.
     
Lřsing   Lauf allt a­ 10 Î 5 sm, egglaga til ÷fugegglaga, lang-odddregin, grunnur fleyglaga til bogadreginn, hvasstennt og reglulega tennt, glansandi, d÷kkgrŠn, ljˇsari ne­an, hßrlaus nema me­ hreistur ß Š­astrengjunum. SkŠr rau­br˙n ß haustin. Laufleggir 2,5 sm, oftast me­ brei­a vŠngi. Blˇm rjˇmahvÝt, 6,5 mm Ý ■vermßl, ÷ll frjˇ, Ý legglausum, endastŠ­um sk˙fum, sem eru allt a ­ 11,5 sm Ý ■vermßl. Aldin egglaga, allt a­ 16 mm, blßsv÷rt, d÷ggvu­. Blˇmin eru tvÝkynja (■a­ eru bŠ­i me­ kvenkyns- og karlkyns lÝffŠri) og ■au eru frŠvu­ af skordřrum. Plantan frŠvar sig ekki sjßlf.
     
Heimkynni   Austur N-AmerÝka.
     
Jar­vegur   LÚttur, sendinn, me­al■ungur-■ungur. Sřrustig skiptir ekki mßli. ŮrÝfst best Ý r÷kum jar­vegi.
     
Sj˙kdˇmar  
     
Harka   Z2
     
Heimildir   = 1, http://www.pfaf.org
     
Fj÷lgun   Sßning, sumargrŠ­lingar. FrŠi er best a­ sß Ý sˇlreit strax og ■au eru full■rosku­. SpÝrunin getur veri­ hŠg, tekur stundum meira en 18 mßnu­i. Ef frŠinu er safna­ égrŠnuĹ (■egar ■a­ er ■roska­ en ekki trÚna­) og sß ■vÝ strax Ý sˇlreit, ■au Šttu a­ spÝra nŠsta vor. FrŠ sem hefur veri­ geymt ■arf 2 mßna­a hitame­fer­ og sÝ­an 3 mßna­ kuldame­fer­ og spÝrunin getur ■ˇ teki­ 18 mßnu­ Ý vi­bˇt. Setji­ smßpl÷nturnar hverja Ý sinn pott ■egar ■Šr eru or­nar nˇgu stˇrar til a­ handfjatla ■Šr og rŠkti­ ■Šr ßfram Ý sˇlreit e­a grˇ­urh˙si. Grˇ­ursetji­ ß framtÝ­arsta­inn sÝ­la vors e­a snemmsumars nŠsta ßr ß eftir. SumargrŠ­lingar eru teknir a­ sumrinu og settir Ý sˇlreit. Potti­ grŠ­lingana strax og ■eir eru farnir a­ skjˇta rˇtum og planti­ ■eim ˙t sÝ­la vors e­a snemmsumars nŠsta ßr. SumargrŠ­lingar, 5-8 sm langir me­ hŠl ef hŠgt er, eru teknir Ý ßg˙st og settir Ý sˇlreit. Planti­ ■eim hverjum Ý sinn pott strax og ■eir eru farnir a­ skjˇta rˇtum. Ůa­ getur veri­ erfitt a­ lßta ■essa grŠ­linga lifa veturinn af, en best er a­ hafa ■ß Ý grˇ­urh˙si e­a Ý sˇlreit ß­ur en ■eim er planta­ ˙t. HaustgrŠ­lingar eru settir Ý sˇlreit. ■eir Šttu a­ rŠtast snemma nŠsta vor. Potti­ ■eim ■egar ■eir eru or­nir nˇgu stˇrir til a­ handfjatla ■ß og planti­ ■eim ˙t a­ sumrinu ef pl÷nturnar hafa vaxi­ nˇgu miki­ a­ ÷­rum kosti eru pl÷nturnar haf­ar Ý sˇlreit nŠsta vetur og sÝ­an er ■eim planta­
     
Notkun/nytjar   ═ bl÷ndu­ runnabe­, sem stakstŠ­ur runni. Au­rŠktu­ planta, ■rÝfst Ý margs konar jar­vegi, illa Ý m÷grum jar­vegi og ■ar sem ■urrt er. ŮrÝfst best Ý dj˙pum, frjˇum jar­vegi mˇti sˇl e­a Ý hßlfskugga. Best er ef h˙n er Ý skygg­ og laus vi­ sˇl snemma morguns a­ vorinu. Mj÷g har­ger­ ■lanta, ■olir hitastig allt ni­ur Ý ľ 30░C. Tegundin vex hratt en er skammlÝf Ý nßtt˙runni. Myndar au­veldlega rˇtarskot og ■vÝ fljˇtt ■ykkni, vaxtarlag sem er ˇŠskilegt Ý litlum g÷r­um. Plantan vex vel en er oft treg a­ mynda aldin t.d. ß Bretlandseyjum. Ůa­ getur veri­ vegna ■ess a­ ■Šr geta ekki frjˇvga­ sig sjßlfar og ■urfa a­ vaxa nßlŠgt pl÷ntum sem eru erf­afrŠ­ilega ˇlÝkar til a­ geta mynda­ aldin og frjˇ frŠ.
     
Reynsla   ═ Lystigar­inum er til ein planta sem sß­ var til 1981 og grˇ­ursett Ý be­ 1988, kelur dßlÝti­ sum ßrin, og onnur planta sem sß­ var til 1985 og grˇ­ursett Ý be­ 1988, kelur lÝka dßlÝti­.
     
Yrki og undirteg.  
     
┌tbrei­sla  
     
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is