Pßll Ëlafsson, Ljˇ­i­ Vetrarkve­ja
Margt er gott að muna þér
þó mér þú fyndist langur.
Farðu vel, þú færðir mér
fögnuð bæði og angur.

Þó að nísti frostið fast
og fölni grænir hagar
eftir þetta kuldakast
koma betri dagar.
Viburnum lentago
ĂttkvÝsl   Viburnum
     
Nafn   lentago
     
H÷fundur   L.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Vargarunni
     
Ătt   Geitbla­sŠtt (Caprifoliaceae).
     
Samheiti  
     
LÝfsform   Lauffellandi trÚ e­a runni.
     
Kj÷rlendi   Sˇl e­a hßlfskuggi.
     
Blˇmlitur   RjˇmahvÝtur.
     
BlˇmgunartÝmi   MaÝ-j˙nÝ og frŠ ■orska­ Ý september-oktˇber.
     
HŠ­   - 9 m og 5 m brei­ur.
     
Vaxtarhra­i  
     
 
Vaxtarlag   Kr÷ftugur, lauffellandi runni e­a lÝti­ trÚ allt a­ 9 m hßtt. Greinar granna, dßlÝti­ rau­hreistra­ar.
     
Lřsing   Lauf allt a­ 10 Î 5 sm, egglaga til ÷fugegglaga, lang-odddregin, grunnur fleyglaga til bogadreginn, hvasstennt og reglulega tennt, glansandi, d÷kkgrŠn, ljˇsari ne­an, hßrlaus nema me­ hreistur ß Š­astrengjunum. SkŠr rau­br˙n ß haustin. Laufleggir 2,5 sm, oftast me­ brei­a vŠngi. Blˇm rjˇmahvÝt, 6,5 mm Ý ■vermßl, ÷ll frjˇ, Ý legglausum, endastŠ­um sk˙fum, sem eru allt a ­ 11,5 sm Ý ■vermßl. Aldin egglaga, allt a­ 16 mm, blßsv÷rt, d÷ggvu­. Blˇmin eru tvÝkynja (■a­ eru bŠ­i me­ kvenkyns- og karlkyns lÝffŠri) og ■au eru frŠvu­ af skordřrum. Plantan frŠvar sig ekki sjßlf.
     
Heimkynni   Austur N-AmerÝka.
     
Jar­vegur   LÚttur, sendinn, me­al■ungur-■ungur. Sřrustig skiptir ekki mßli. ŮrÝfst best Ý r÷kum jar­vegi.
     
Sj˙kdˇmar  
     
Harka   Z2
     
Heimildir   = 1, http://www.pfaf.org
     
Fj÷lgun   Sßning, sumargrŠ­lingar. FrŠi er best a­ sß Ý sˇlreit strax og ■au eru full■rosku­. SpÝrunin getur veri­ hŠg, tekur stundum meira en 18 mßnu­i. Ef frŠinu er safna­ égrŠnuĹ (■egar ■a­ er ■roska­ en ekki trÚna­) og sß ■vÝ strax Ý sˇlreit, ■au Šttu a­ spÝra nŠsta vor. FrŠ sem hefur veri­ geymt ■arf 2 mßna­a hitame­fer­ og sÝ­an 3 mßna­ kuldame­fer­ og spÝrunin getur ■ˇ teki­ 18 mßnu­ Ý vi­bˇt. Setji­ smßpl÷nturnar hverja Ý sinn pott ■egar ■Šr eru or­nar nˇgu stˇrar til a­ handfjatla ■Šr og rŠkti­ ■Šr ßfram Ý sˇlreit e­a grˇ­urh˙si. Grˇ­ursetji­ ß framtÝ­arsta­inn sÝ­la vors e­a snemmsumars nŠsta ßr ß eftir. SumargrŠ­lingar eru teknir a­ sumrinu og settir Ý sˇlreit. Potti­ grŠ­lingana strax og ■eir eru farnir a­ skjˇta rˇtum og planti­ ■eim ˙t sÝ­la vors e­a snemmsumars nŠsta ßr. SumargrŠ­lingar, 5-8 sm langir me­ hŠl ef hŠgt er, eru teknir Ý ßg˙st og settir Ý sˇlreit. Planti­ ■eim hverjum Ý sinn pott strax og ■eir eru farnir a­ skjˇta rˇtum. Ůa­ getur veri­ erfitt a­ lßta ■essa grŠ­linga lifa veturinn af, en best er a­ hafa ■ß Ý grˇ­urh˙si e­a Ý sˇlreit ß­ur en ■eim er planta­ ˙t. HaustgrŠ­lingar eru settir Ý sˇlreit. ■eir Šttu a­ rŠtast snemma nŠsta vor. Potti­ ■eim ■egar ■eir eru or­nir nˇgu stˇrir til a­ handfjatla ■ß og planti­ ■eim ˙t a­ sumrinu ef pl÷nturnar hafa vaxi­ nˇgu miki­ a­ ÷­rum kosti eru pl÷nturnar haf­ar Ý sˇlreit nŠsta vetur og sÝ­an er ■eim planta­
     
Notkun/nytjar   ═ bl÷ndu­ runnabe­, sem stakstŠ­ur runni. Au­rŠktu­ planta, ■rÝfst Ý margs konar jar­vegi, illa Ý m÷grum jar­vegi og ■ar sem ■urrt er. ŮrÝfst best Ý dj˙pum, frjˇum jar­vegi mˇti sˇl e­a Ý hßlfskugga. Best er ef h˙n er Ý skygg­ og laus vi­ sˇl snemma morguns a­ vorinu. Mj÷g har­ger­ ■lanta, ■olir hitastig allt ni­ur Ý ľ 30░C. Tegundin vex hratt en er skammlÝf Ý nßtt˙runni. Myndar au­veldlega rˇtarskot og ■vÝ fljˇtt ■ykkni, vaxtarlag sem er ˇŠskilegt Ý litlum g÷r­um. Plantan vex vel en er oft treg a­ mynda aldin t.d. ß Bretlandseyjum. Ůa­ getur veri­ vegna ■ess a­ ■Šr geta ekki frjˇvga­ sig sjßlfar og ■urfa a­ vaxa nßlŠgt pl÷ntum sem eru erf­afrŠ­ilega ˇlÝkar til a­ geta mynda­ aldin og frjˇ frŠ.
     
Reynsla   ═ Lystigar­inum er til ein planta sem sß­ var til 1981 og grˇ­ursett Ý be­ 1988, kelur dßlÝti­ sum ßrin, og onnur planta sem sß­ var til 1985 og grˇ­ursett Ý be­ 1988, kelur lÝka dßlÝti­.
     
Yrki og undirteg.  
     
┌tbrei­sla  
     
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is