Jˇn Thoroddsen - BarmahlÝ­

Hlíðin mín fríða
hjalla meður græna
og blágresið blíða
og berjalautu væna,
á þér ástaraugu
ungur réð ég festa,
blómmóðir bezta!

Sá ég sól roða
síð um þína hjalla
og birtu boða
brúnum snemma fjalla.
Skuggi skauzt úr lautu,
skreið und gráa steina,
leitandi leyna.

Blómmóðir bezta,
beztu jarðargæða
gaf þér fjöld flesta
faðir mildur hæða.
Hver mun svo, er sér þig,
sálar þjáður dofa,
að gleymi guð lofa?

Hlíð, þér um haga
hlýr æ blási andi,
döggvi vordaga
dögg þig sífrjóvgandi!
Um þig aldrei næði,
af þér svo að kali,
vetur vindsvali!


Malus sieversii
ĂttkvÝsl   Malus
     
Nafn   sieversii
     
H÷fundur   (Ledeb.) M. Roem.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Kasakstanepli
     
Ătt   RˇsaŠtt (Rosaceae)
     
Samheiti  
     
LÝfsform  
     
Kj÷rlendi   Sˇl (e­a hßlfskuggi en ■ß ver­ur uppskeran ekki eins gˇ­).
     
Blˇmlitur   Bleikur
     
BlˇmgunartÝmi   Vor-snemmsumars.
     
HŠ­   - 8 m erlendis.
     
Vaxtarhra­i  
     
 
Vaxtarlag   Lauffellandi trÚ sem ver­ur allt a­ 8 m hßtt Ý heimkynnum sÝnum. Blˇmin eru tvÝkynja og eru frŠvu­ af skordřrum. Tegundin er Ý ˙trřmingarhŠttu vegna takmarka­rar ˙tbrei­slu og mikillar notkunar.
     
Lřsing   Lauffellandi trÚ 2-10(-14) m hßtt, smßgreinar d÷kk grß-rau­ar ■egar ■Šr eru or­nar gamlar, sÝvalar, stuttar, kr÷ftugar, smßd˙nhŠr­ar me­an ■Šr eru ungar, ÷gn bogsveig­ar, ver­a hßrlausar me­ aldrinum. Brum d÷kkrau­, eggvala, langhŠr­ ß hli­inni sem snřr frß greininni. Axlabl÷­ skammŠ, lensulaga, 3-5 mm, himnukennd, hvÝtrandhŠr­, langydd. Laufleggur 1,2-3,5 sm langur, ÷gn hŠr­ir. Bla­kan egglaga e­a brei­-oddbaugˇtt, sjaldan ÷fugegglaga, 6-11 Î 3-5,5 sm, ■Útt og langhŠr­ ß ne­ra bor­i me­an ■au eru ung, lÝti­ eitt hŠr­ ■egar ■au eru or­in g÷mul, ÷gn hŠr­ ß Š­asrengjunum. Grunnur fleyglaga, sjaldan bogadreginn, ja­rar me­ snubbˇttar sagtennur, hvassydd Ý oddinn. Blˇmskipunin hßlfsveipur lÝkur sveip, 4-6 sm Ý ■vermßl, 3-6 blˇma. Sto­bl÷­ skammŠ, lensulaga, himnukennd, ja­rar kirtilsagtenntir ■egar ■au eru ung, langydd. Blombotn bj÷llulaga, lˇhŠr­ur utan, Bikarbl÷­ brei­lensulaga e­a ■rÝhyrnd-lensulaga, um 6 mm, lengri en blˇmbotninn, lˇhŠr­ bß­u megin, heilrend, langydd. Krˇnubl÷­ bleikleit, rˇsbleik Ý kn˙bbinn, ÷fugegglaga, 1,5-2 sm, bogadregin Ý oddinn, grunnur me­ stutta n÷gl. FrŠflar 20, mislangir, um hßlf lengd krˇnubla­anna. Eggleg 5-hˇlfa me­ 2 egg Ý hverju. StÝlar 5 jafnlangir e­a ÷gn lengri en frŠflarnir, hvÝtlˇhŠr­ir ne­st. Eplin gulgrŠn me­ rau­a slikju, hn÷ttˇtt e­a Ýfl÷t-hn÷ttˇtt. 3-4,5(-7) sm Ý ■vermal. Aldinleggur 3,5-4 sm, hvÝtlˇhŠr­ur. Bikarbl÷­ langŠ langŠ og aftursveig­. Me­ holr˙m efst.
     
Heimkynni   M AsÝa- vestur TÝbet til Kasakstans og R˙sslands.
     
Jar­vegur   Frjˇr, helst rakaheldur og vel framrŠstur..
     
Sj˙kdˇmar  
     
Harka  
     
Heimildir   www//eFloras.org flora of China, http://nbarnett2.wordpress.com, http://nbarnett2.wordpress.com, http://www.pfaf.org
     
Fj÷lgun   Sßning. --- FrŠi er best a­ sß a­ haustinu um lei­ og ■a­ er ■roska­, geymi­ sßninguna Ý sˇlreit, ■a­ spÝrar oftast sÝ­vetrar. FrŠ sem hefur veri­ geymt ■arf ■a­ a­ fß kuldame­fer­ Ý r÷kum mosa e­a sandi Ý 3 mßnu­i vi­ um 1░C og ■a­ Štti a­ sß ■vÝ Ý sˇlreit strax vi­ fßum frŠ­i­ Ý hendur. Ůa­ er ˇvÝst a­ ■a­ spÝri fyrr en eftir 12 mßnu­i e­a meir. Dreifplanti­ hverri kÝmpl÷ntu Ý sÚr pott strax og ■Šr eru or­nar nˇgu stˇrar til a­ handfjatla. Pl÷nturnar eru haf­ar Ý pottum Ý sˇlreit ■anga­ til sÝ­la vors nŠsta ßr, grˇ­ursettar Ý be­ ■egar ■Šr eru or­nar nˇgu stˇrar, skřlt fyrstu ßrin.
     
Notkun/nytjar   ═ ra­ir, Ý be­, st÷k trÚ.
     
Reynsla   ═ Lystigar­inum er til ein planta sem sß­ var til 2004, Ý uppeldi 2011.
     
Yrki og undirteg.  
     
┌tbrei­sla   AđRAR UPPLŢSINGAR: Foreldri rŠkta­ra epla, stˇrra brag­gˇ­ra epla sem geta haft hagrŠna ■ř­ingu. VÝxlfrjˇvgast au­veldlega vi­ a­rar Malus-tegundir. == Eplin eru gott fˇ­ur handa dřrum, ekki sÝst fuglum.
     
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is