Jˇn Thoroddsen - BarmahlÝ­

Hlíðin mín fríða
hjalla meður græna
og blágresið blíða
og berjalautu væna,
á þér ástaraugu
ungur réð ég festa,
blómmóðir bezta!

Sá ég sól roða
síð um þína hjalla
og birtu boða
brúnum snemma fjalla.
Skuggi skauzt úr lautu,
skreið und gráa steina,
leitandi leyna.

Blómmóðir bezta,
beztu jarðargæða
gaf þér fjöld flesta
faðir mildur hæða.
Hver mun svo, er sér þig,
sálar þjáður dofa,
að gleymi guð lofa?

Hlíð, þér um haga
hlýr æ blási andi,
döggvi vordaga
dögg þig sífrjóvgandi!
Um þig aldrei næði,
af þér svo að kali,
vetur vindsvali!


Lilium speciosum
ĂttkvÝsl   Lilium
     
Nafn   speciosum
     
H÷fundur   Thunb.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Fagurlilja
     
Ătt   LiljuŠtt (Liliaceae).
     
Samheiti   L. auratum
     
LÝfsform   Fj÷lŠringur og laukplanta.
     
Kj÷rlendi   SˇlrÝkur vaxtarsta­ur.
     
Blˇmlitur   HvÝtur, fagurrau­ slikja vi­ grunninn, blettir bleikir e­a skarlatsrau­ir.
     
BlˇmgunartÝmi   SÝ­sumars.
     
HŠ­   90-200 sm
     
Vaxtarhra­i  
     
 
Vaxtarlag   UpprÚttir, laufˇttir st÷nglar.
     
Lřsing   Laukar hn÷ttˇttir,10Î10 sm, sammi­ja, hreistur hvÝt, gul e­a br˙n, sk÷ru­, lensulaga, ydd. St÷nglar grannir og seigir, 90-200 sm hßir, grŠnir me­ purpuralitri slikju. Ůeir mynda rŠtur. Lauf allt a­ 18Î6 sm, stakstŠ­, brei­lensulaga til afl÷ng, me­ legg, 7-9 tauga. Blˇm Ý laufˇttum kl÷sum, 1 e­a allt a­ 12, dr˙pandi e­a vita ˙t ß vi­, ilma, t˙rbanlaga, 15 sm brei­, blˇmleggir allt a­ 10 sm. BlˇmhlÝfarbl÷­ allt a­ 10Î4,5 sm, hvÝt, me­ fagurrau­a slikju vi­ grunninn og me­ bleika e­a skarlatsrau­a bletti, baksveig­, lensulaga til egglensulaga, ja­rar bylgja­ir, nŠstum hvÝtir. Frjˇ d÷kkrautt.
     
Heimkynni   KÝna, Japan, Taiwan.
     
Jar­vegur   Frjˇr, vel framrŠstur.
     
Sj˙kdˇmar  
     
Harka   6
     
Heimildir   = 1, Jelitto, L and Wilhelm Schacht 1990 Hardy Herbaceous Perennials. I &II. ľ third ed. London. --- Upplřsingar af umb˙­um laukanna.
     
Fj÷lgun   Me­ frŠi.
     
Notkun/nytjar   Laukarnir eru grˇ­ursettir me­ 25 sm millibili Ý be­ e­a be­ja­ra. Vaxtarsta­ur ■arf a­ vera sˇlrÝkur og Ý skjˇli fyrir nŠ­ingum, en ekki fast upp vi­ su­urvegg, ■ar ver­ur of ■urrt. V÷kvun Ý me­allagi, ■arf reglulega v÷kvun en ekki of mikla. Jar­vegur ■arf a­ vera frjˇr, rÝkur af lÝfrŠnum efnum og vel framrŠstur. MŠlt er me­ a­ setja lauf e­a anna­ lÝfrŠnt yfir moldina til a­ halda betur rakanum Ý moldinni. FjarlŠgi­ dau­ blˇm en lßti­ st÷nglana standa ßfram fram eftir hausti me­an lauf er grŠnt. Laukarnir eru lßtnir vera ß sÝnum sta­ og blˇmstra ßr eftir ßr. Blˇmstrar seint og nŠr ■vÝ oft ekki a­ lj˙ka blˇmgun Ý sv÷lu loftslagi, hŠgt a­ rŠkta Ý kerum Ý rakri mˇmold, hentar einnig a­ rŠkta undir gleri, einkum hvÝta formi­.
     
Reynsla   Laukur var keyptur og grˇ­ursettur Ý Lystigar­inn 1991, lif­i ekki af veturinn, dˇ 1992.
     
Yrki og undirteg.   v. album Mast. ex Bak. St÷nglar purpurabr˙nir. Blˇmin hvÝt. ----- v. rubrum Mast. ex Bak. (Lilium speciosum Thunb. ĹRubrumĺ). St÷nglar purpurabr˙nir. Blˇm fagurrau­.
     
┌tbrei­sla  
     
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is