═ morgunsßri­ - Ragna Sigur­ardˇttir
Í morgunsárið greiðir hún sér með trékambi. Hægt með föstum
strokum. Vöxturinn er svo mikill að hana kitlar í svörðinn. Hún
strýkur hendinni yfir gróðurinn. Finnur blóm springa út undir
fingurgómunum. Sóleyjar og baldursbrár. Hún leggur kambinn frá
sér. Fer út í garðinn og krýpur. Kippir upp kartöflugrösum. Rótar og
grefur með berum höndum. Djúpt ofan í moldinni finnur hún sætar og
safaríkar appelsínur.
Hylomecon vernalis
ĂttkvÝsl   Hylomecon
     
Nafn   vernalis
     
H÷fundur   Maxim.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Rjˇ­urvalm˙i*
     
Ătt   DraumsˇleyjarŠtt (Papaveraceae)
     
Samheiti   RÚttara: H. japonica (Thunb.) Prantl in Engler & Prantl.
     
LÝfsform   Fj÷lŠr jurt.
     
Kj÷rlendi   Hßlfskuggi.
     
Blˇmlitur   Gulur.
     
BlˇmgunartÝmi   MaÝ-ßg˙st.
     
HŠ­   15-40 sm
     
Vaxtarhra­i  
     
 
Rjˇ­urvalm˙i*
Vaxtarlag   Fj÷lŠr jurt, 15-40 sm hß me­ gulan mjˇlkursafa, lÝti­ eitt d˙nhŠr­, ver­ur hßrlaus me­ aldrinum. Jar­st÷nglar skßstŠ­ir, 2-5 sm, hvÝtir, appelsÝnugulir ■egar a­ aldin■roska kemur, kj÷tkenndir, me­ br˙nt himnukennt hreistur. hreistrin kringlˇtt, 4-8 mm Ý ■vermßl. St÷nglar upprÚttir, grŠnir e­a rau­purpura, ˇgreindir, jurtkenndir, rßkˇttir, hßrlausir. Grunnlauf fß me­ langan legg, bla­kan grŠnleit ß ne­ra bor­i, grŠn ß efra bor­i, 10-15(-20) sm, fja­urskipt, flipar Ý 2-3 p÷rum, brei­ lensulaga-tÝgullaga, ÷fugegglaga-tÝgullaga e­a nŠstum oddbaugˇtt, 3-7(-10) x 1-5 sm, hßrlaus bŠ­i ofan og ne­an, grunnur fleyglaga, ja­rar ˇreglulega bogtenntir e­a tvÝsagtenntir, stundum skift e­a skert e­a fja­urskipt og fliparnir ˇreglulega skertir aftur, langydd. St÷ngullauf oftast 2, sjaldan 3.
     
Lřsing   Blˇmskipunin endastŠ­, stundum Ý bla­÷xlunum, 1- e­a 2(e­a3)-blˇma. Blˇmleggir upprÚttir, grannir, 3,5-7 sm. Blˇmkn˙ppar egglaga, 8-10 mm, hßrlausir e­a lÝti­ eitt hŠr­ir. Bikarbl÷­ egglaga, 1-1,5 sm, me­ ullhßr ß vÝ­ og dreif e­a hßrlaus ß ne­ra bor­i, sk÷ru­ Ý kn˙ppnum. Krˇnubl÷­ ÷fugegglaga e­a nŠstum kringlˇtt, 1,5-2 sm, sk÷ru­ Ý kn˙ppnum, sn÷gglega ˙tfl÷tt vi­ blˇmgun, me­ stutta n÷gl ne­st. FrŠflar gulir, um 6 mm, frjˇhnappar kringlˇttir e­a aflangir. Eggleg um 7 mm, stÝlar mj÷g stuttir, frŠni me­ 2 flipa. FrŠhř­i 5-8 sm x um 3 mm, hßrlaus, tvÝhˇlfa, me­ langŠjan stÝl allt a­ 1 sm langan. FrŠ eru egglaga, um 1,5 mm.
     
Heimkynni   KÝna, Japan, Kˇrea, R˙ssland (A SÝberÝa).
     
Jar­vegur   LÝfefnarÝkur, me­alrakur.
     
Sj˙kdˇmar  
     
Harka   7
     
Heimildir   1, www.efloras.org/florataxon.aspx?flora-id=2&taxon-id=200009159
     
Fj÷lgun   Skipting, sßning. Au­velt a­ skipta.
     
Notkun/nytjar   Sem undirgrˇ­ur undir trÚ og runna.
     
Reynsla   ═ Lystigar­inum er til ein planta frß 1983, sem hefur lifa­ lengi ß sama sta­ og ■rifist vel.
     
Yrki og undirteg.   var. japonica: Flipar grunnlaufa eru ˇreglulega bogtennt e­a tvÝsagtennt.------ var. subincisa Fedde : Ne­stu hlutar grunnlaufa eru skiptir, skertir e­a fja­urskiptir. Ne­sti laufhlutinn er einhli­a e­a tvÝhli­a skiptur e­a skertur. -------------- var. dissecta (Franchet & Savatier) Fedde: Ne­stu hlutar grunnlaufa eru skiptir, skertir e­a fja­urskiptir. Lauf eru fja­urskipt, flipar ˇreglulega skertir aftur.
     
┌tbrei­sla  
     
Rjˇ­urvalm˙i*
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is