═ morgunsßri­ - Ragna Sigur­ardˇttir
Í morgunsárið greiðir hún sér með trékambi. Hægt með föstum
strokum. Vöxturinn er svo mikill að hana kitlar í svörðinn. Hún
strýkur hendinni yfir gróðurinn. Finnur blóm springa út undir
fingurgómunum. Sóleyjar og baldursbrár. Hún leggur kambinn frá
sér. Fer út í garðinn og krýpur. Kippir upp kartöflugrösum. Rótar og
grefur með berum höndum. Djúpt ofan í moldinni finnur hún sætar og
safaríkar appelsínur.
Hypericum kamtschaticum
ĂttkvÝsl   Hypericum
     
Nafn   kamtschaticum
     
H÷fundur   Ledeb.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Skagagullrunni
     
Ătt   GullrunnaŠtt (Hypericaceae).
     
Samheiti  
     
LÝfsform   Fj÷lŠr jurt.
     
Kj÷rlendi   Sˇl, hßlfskuggi.
     
Blˇmlitur  
     
BlˇmgunartÝmi  
     
HŠ­  
     
Vaxtarhra­i  
     
 
Skagagullrunni
Vaxtarlag   Fj÷lŠr jurt, 10-35(-50) sm hß, upprÚtt e­a uppsveig­ frß skri­ulum, st÷nglum me­ rŠtur og greinar vi­ grunninn, st÷nglar margir (▒ ■Útt ■řf­), stundum greinˇtt ofantil. St÷nglar me­ 2 ˇgreinilegar rßkir (e­a mj÷g sjaldan 4 rßkir) e­a alveg sÝvalir, ekki me­ kirtla e­a m÷g sjaldan me­ fßa, litla, dreif­a rau­leita kirtla. St÷ngulli­ir 10-30 (-40) styttir e­a lengri en laufin.
     
Lřsing   Blˇmin eru tvÝkynja, (eru bŠ­i me­ karl- og kvenblˇm) og eru frŠvu­ af skordřrum. Plantan frjˇvgar sig sjßlf. Laufin legglaus, bla­kan (10-)20-30(-40) Î (7-)10-27 mm, oddbaugˇtt e­a afl÷ng-egglaga til egglaga, ver­a blßleit ß ne­ra bor­i, le­urkennd. Oddur snubbˇttur e­a bogadreginn e­a bugskertur, ja­ar heilrendir, grunnur bogadreginn til hjartalaga-greipfŠtt (efst), Š­ar 3-4 p÷r af a­alstrengjum frß ne­sta 1/3 til 1/4 hluta strengsins e­a ne­st til ne­sta, hli­ar-Š­anet ■Útt, greinilegt ß bß­um hli­um. Kirtlar ß bl÷­kunni svartir, punktlaga, fßir e­a sjaldan engir, sjaldnar ß dreif me­ litlum ljˇsum doppum. Blˇmskipunin 1-5(-7)-blˇma, vaxa frß st÷ngulli­um, fremur gisin til ■Útt, ˇgrein ne­antil. Blˇmleggir (2-)3-4,5 mm (endastŠ­ blˇmskipun sjaldan allt a­ 7 mm ■egar frŠin hafa ■roskast). Sto­bl÷­ og smßsto­bl÷­ minnku­ lauf til bandlaga-lensulaga. Blˇmin um 15-25(-30) mm Ý ■vermßl, stj÷rnulaga, kn˙ppar oddvala, snubbˇttir til sljˇyddir. Bikarbl÷­ eru 5, misstˇr, (5-)6-8,5 Î 1,2-3,4 mm, afl÷ng-egglaga e­a afl÷ng tilbrei­ oddbaugˇtt e­a lensulaga, bogaadregin til sljˇydd, heilrend, Š­ar 3-5(7), greinˇtt og netstrengjˇtt. Kirtlar ß bl÷­kunni svartir, doppulaga, (fßir e­a margir) stundum bandlaga, ja­arkirtlar svartir til nŠstum f÷lir, ▒ ■Útt til strjßl e­a mj÷g sjaldan engir. Krˇnubl÷­ (4)5(6-9), gullgul?, ekki me­ rau­a slikju, 8-15 Î 4-7 mm, 2 Î lengri en bikarbl÷­in, afl÷ng e­a ÷fuglensulaga, bogadregin, heilrend. Bl÷­kukirtlar svartir, lÝnulaga til doppulaga, svartir e­a sjaldan ljˇsir, engir ja­arkirtlar. FrŠflar um 30-60, 3 Ý knippi, ■eir lengstu Ý mesta lagi 8-13 mm, um 0,8-1 Î krˇnubl÷­in. Frjˇhnappar svartir. Eggleg 2,8-6 Î 2-3 mm, oddvala e­a brei­egglaga (til sÝv÷l). StÝlar 3 (4), ekki samvaxnir, beinast ˙t ß vi­, (2,5-)3-6 mm, 1,1,3(-1,7) Î egglegi­. FrŠni mjˇ. FrŠhř­i 5-9 Î 2,5-5 mm, (0,9-1,1-1,3(-1,7) Î bikarbl÷­in, brei­ egg-keilulaga til oddvala-sÝv÷l. FrŠin d÷kkbr˙n. 1-1,1 mm, frŠhř­i stigalaga-netlaga.
     
Heimkynni   A AsÝa, Japan.
     
Jar­vegur   Me­alfrjˇr, sendinn, vel framrŠstur.
     
Sj˙kdˇmar  
     
Harka  
     
Heimildir   http://www.pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Hypericum+kamtschaticum, http://hypericum.myspecies.info/taxonomy/term/669
     
Fj÷lgun   Sßning, skifting a­ vorinu.
     
Notkun/nytjar   Ý be­ me­ fj÷lŠrum jurtum.
     
Reynsla   Hefur lifa­ lengi Ý Lystigar­inum.
     
Yrki og undirteg.  
     
┌tbrei­sla  
     
Skagagullrunni
Skagagullrunni
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is