Jˇnas HallgrÝmsson - ┌r ljˇ­inu DalvÝsa
Fífilbrekka! gróin grund!
grösug hlíð með berjalautum!
flóatetur! fífusund!
fífilbrekka! smáragrund!
yður hjá ég alla stund
uni best í sæld og þrautum;
fífilbrekka! gróin grund!
grösug hlíð með berjalautum!
Rhodiola rosea
ĂttkvÝsl   Rhodiola
     
Nafn   rosea
     
H÷fundur   Linnaeus, Sp. Pl.: 1035. 1753.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Burnirˇt (SvŠfla, Blˇ­rˇt)
     
Ătt   Crassulaceae (Hno­raŠtt)
     
Samheiti   Rhodiola borealis Boriss. Rhodiola krivochizhinii Sipliv. Tolmachevia krivochizhinii (Sipliv.) A Rhodiola rosea subsp. elongata (Ledeb.) H.Jacobsen Sedum rhodiola DC. Sedum roseum (L.) Scop.
     
LÝfsform   Fj÷lŠr jurt
     
Kj÷rlendi   Vex Ý klettaskorum, klettum, Ý glj˙frum, Ý hˇlmum og ß melum. Ver­ur v÷xtuleg ■ar sem beitar gŠtir ekki. Mj÷g eftirsˇtt af sau­fÚ sem heldur henni ni­ri. Finnst einnig ß melum hßtt til fjalla en er ■ar mun minni. Algeng um land allt.
     
Blˇmlitur   Gulur
     
BlˇmgunartÝmi   J˙nÝ-j˙lÝ
     
HŠ­   0.10-0.40 m
     
 
Burnirˇt (SvŠfla, Blˇ­rˇt)
Vaxtarlag   Jar­st÷ngullinn gildur (2-6mm), hn÷llˇttur, marggreindur og stendur oft upp ˙r jar­veginum. SÚ hann brotinn sundur leggur af honum rˇsailm. Upp af honum vaxa ■Úttbl÷­ˇttir, upprÚttir, ˇgreindir st÷nglar, 10-40 sm ß hŠ­. BŠ­i st÷nglar og bl÷­ hßrlausir.
     
Lřsing   Bl÷­in smŠst og gisnust ne­st ß st÷nglum en ■Úttari og stŠrri eftir ■vÝ sem ofar dregur. Bl÷­in legglaus, yfirleitt blßgrŠn og oft svolÝti­ rau­leit Ý oddinn, tungulaga e­a ÷fugegglaga, ydd og stundum ofurlÝti­ tennt Ý endann, 2-4 sm ß lengd og 1-1,5 sm ß breidd. Blˇmin gul, standa m÷rg saman Ý greinˇttum, blˇmm÷rgum sk˙fum ß endum hli­arst÷ngla. Blˇmin einkynja (sÚrbřli), leggstutt. Krˇnubl÷­in spobaugˇtt, litlu lengri en bikarinn, 3-5 mm ß lengd. Bikarinn fjˇrskiptur. Karlblˇmin me­ 8 frŠflum og fjˇrum van■roska frŠvum. Kvenblˇmin me­ 4-5 ■roskalegum gulrau­um frŠvum. Aldin 7-10 mm l÷ng hř­isaldin, me­ hli­beyg­ri trjˇnu Ý enda. Blˇmgast Ý j˙nÝ-j˙lÝ. L═K/L═KAR: Engar.
     
Jar­vegur  
     
Heimildir   1,2,3,9, HKr
     
Reynsla   "Gamal■ekkt lŠkningaplanta. Einkum var jar­st÷ngullinn nota­ur og var hann řmist heill e­a saxa­ur Ý duft, e­a ■ß a­ so­i­ var af honum sey­i e­a smyrsl. Smyrslin voru grŠ­andi en sey­i­ var haft vi­ lÝfsřki (ni­urgangi, nřrnaveiki, blˇ­sˇtt, gulu og ÷­rum innvortis meinum. VÝ­a er ■ess geti­, a­ jurtin sÚ gott me­al vi­ hßrroti eins og n÷fnin grei­urˇt og h÷fu­rˇt benda til. Nafni­ svŠfla gŠti merkt, a­ h˙n vŠri rß­ vi­ svefnleysi, og munnsvi­arˇt skřrir sig sjßlft." (┴g.H.)
     
     
┌tbrei­sla   AllvÝ­a um allt land nema ■ar sem beit er a­ sta­aldri. Ínnur nßtt˙ruleg heimkynni t.d.: Evrˇpa, N AmerÝka, GrŠnland, Kanada, KÝna, Japan, MexÝkˇ, Mongˇlia ov.
     
Burnirˇt (SvŠfla, Blˇ­rˇt)
Burnirˇt (SvŠfla, Blˇ­rˇt)
Burnirˇt (SvŠfla, Blˇ­rˇt)
Burnirˇt (SvŠfla, Blˇ­rˇt)
Burnirˇt (SvŠfla, Blˇ­rˇt)
Burnirˇt (SvŠfla, Blˇ­rˇt)
Burnirˇt (SvŠfla, Blˇ­rˇt)
Burnirˇt (SvŠfla, Blˇ­rˇt)
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is