Jˇn Thoroddsen - BarmahlÝ­

Hlíðin mín fríða
hjalla meður græna
og blágresið blíða
og berjalautu væna,
á þér ástaraugu
ungur réð ég festa,
blómmóðir bezta!

Sá ég sól roða
síð um þína hjalla
og birtu boða
brúnum snemma fjalla.
Skuggi skauzt úr lautu,
skreið und gráa steina,
leitandi leyna.

Blómmóðir bezta,
beztu jarðargæða
gaf þér fjöld flesta
faðir mildur hæða.
Hver mun svo, er sér þig,
sálar þjáður dofa,
að gleymi guð lofa?

Hlíð, þér um haga
hlýr æ blási andi,
döggvi vordaga
dögg þig sífrjóvgandi!
Um þig aldrei næði,
af þér svo að kali,
vetur vindsvali!


Argentina anserina
ĂttkvÝsl   Argentina
     
Nafn   anserina
     
H÷fundur   (L.) Rydb. - Mem. Dept. Bot. Columbia Coll. 2, 159. 1898.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Tßgamura (silfurmura)
     
Ătt   Rosaceae (RˇsaŠtt)
     
Samheiti   Argentina argentea Rydb. Argentina vulgaris Lam. Dasiphora anserina (L.) Raf. Fragaria anserina (L.) Crantz Potentilla argentina Huds. Potentilla egedii Wormsk. ex Oeder Potentilla yukonensis HultÚn Potentilla egedii subsp. yukonensis (HultÚn) HultÚn Argentina anserina var. concolor (Ser.) Rydb. Potentilla anserina var. vulgaris Hayne Potentilla anserina var. yukonensis (HultÚn) B.Boivin
     
LÝfsform   Fj÷lŠr jurt
     
Kj÷rlendi   Vex Ý sendnum jar­vegi einkum nŠrri sjˇ e­a me­fram ßm. Finnst einnig Ý graslendi, engjum, h÷gum, vegk÷ntum, hla­v÷rpum og ˇrŠktarlandi. Algeng ß lßglendi en fßtÝ­ari e­a sjaldsÚ­ upp til hei­a og dala. (Finnst upp 2400 m hŠ­ erlendis).
     
Blˇmlitur   Gulur
     
BlˇmgunartÝmi   J˙nÝ-j˙lÝ
     
HŠ­   0.05-0.15 m
     
 
Tßgamura (silfurmura)
Vaxtarlag   St÷nglar langir, jar­lŠgir, renglulegir og oft rau­leitir. Ůeir skjˇta rˇtum me­ nokkru millibili og ß ■eim st÷­um koma upp nřjar bla­hvirfingar. Geta renglur or­i­ mj÷g langar e­a allt a­ 90 sm ß lengd. Blˇmst÷nglar 5-15 sm ß hŠ­.
     
Lřsing   Bl÷­in stilkstutt, stakfj÷­ru­ me­ 5-12 p÷rum smßbla­a. Smßbl÷­in ÷fugegglaga e­a lensulaga, grˇftennt, ■Útt-silfurhŠr­ ß ne­ra bor­i, stundum einnig silfurhŠr­ ß efra bor­i en ■ß Ý mun minna mŠli. Fremstu smßbl÷­in stŠrst en minnka eftir ■vÝ sem nŠr dregur bla­stilk, Blˇmin fimmdeild, gul, stakstŠ­ ß uppsveig­um, mj˙khŠr­um, l÷ngum, leggjum. Krˇnubl÷­in ÷fugegglaga u.■.b. helmingi lengri en bikarinn, 2-2,5 sm Ý ■vermßl. Bikarinn grŠnn, tv÷faldur. Fimm mjˇir utanbikarflipar ß milli bikarbla­anna, yfirleitt jafnlangir e­a heldur lengri en bikarbl÷­in. Margir frŠflar og margar frŠvur. L═K/L═KAR: Engar. Blˇmgast Ý j˙nÝ. ═ eldri flˇrum og m÷rgum ÷­rum heimildum sem Potentilla anserina L. - Sp. pl. 1: 495. 1753
     
Jar­vegur  
     
Heimildir   1,2,3,9, HKr
     
Reynsla   ?G÷mul og vÝ­kunn lŠkningaplanta, og voru allir hlutar hennar nota­ir, rŠtur, st÷nglar, bl÷­ og frŠ. GŠta ver­ur ■ess a­ geyma ■urrku­ bl÷­ ß ■urrum sta­, ■vÝ a­ annars draga ■au til sÝn raka loftsins og skemmast. Jurtin ■ˇtti barkandi, svitadrÝfandi, uppleysandi og styrkjandi og br˙ka­ist ■vÝ vi­ ni­urgangi, blˇ­lßtum og gikt. Duft at rˇtum og bl÷­um var selt Ý hylkjum Ý Ůřskalandi ß heimsstyrjaldarßrunum sÝ­ari sem lyf vi­ sßrum tÝ­averkjum. Hefur og slakandi ßhrif ß v÷­va lÝkamans. RŠtur, seyddar Ý vatni og mjˇlk e­a mala­ar, voru haf­ar til manneldis. ═ gamalli lŠkningabˇk segir, a­ vi­ slŠmsku Ý maga sÚ rß­ a­ ba­a sitjandann Ý sey­i af urtinni e­a tro­a henni Ý skˇinn sinn. Silfurmura er anna­ nafn ß tegundinni.? (┴g. H.)
     
     
┌tbrei­sla   Algeng einkum me­ str÷ndum fram, sjaldgŠf ß mi­hßlendinu. Ínnur nßtt˙ruleg heimkynni t.d.:
     
Tßgamura (silfurmura)
Tßgamura (silfurmura)
Tßgamura (silfurmura)
Tßgamura (silfurmura)
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is