Halldˇr Kiljan Laxness - Heimsljˇs

"Fegursta blómið, það lifir í huldum stað, fæstir fá nokkurntíma að sjá það, mörgum sést yfir það, nokkrir kunna ekki skil á gildi þess, þeir sem uppgötva það munu ekki sjá annað blóm síðan. Allan daginn hugsar maður um það. Þegar maður sefur dreymir mann það. Maður deyr með nafn þess á vörum."

Betula nana
ĂttkvÝsl   Betula
     
Nafn   nana
     
H÷fundur   L.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Fjalldrapi, hrÝs
     
Ătt   BjarkarŠtt (Betulaceae)
     
Samheiti  
     
LÝfsform   Runni
     
Kj÷rlendi   Sˇl-hßlfskuggi
     
Blˇmlitur   GrŠnleitur til kakˇbr˙nn
     
BlˇmgunartÝmi   MaÝ-j˙nÝ
     
HŠ­   0,3-0,7 m
     
Vaxtarhra­i  
     
 
Fjalldrapi, hrÝs
Vaxtarlag   Runni, jar­lŠgur e­a uppsveig­ur, 50 sm hßr, stundum allt a­ 1 m hßr. B÷rkur er d÷kkur, ßrsprotar br˙nir, ■Úttd˙nhŠr­ir, aldrei v÷rtˇttir. Pl÷ntuna er hŠgt a­ nota til a­ ■ekja jar­veg, myndar ˙tbreidda ■˙fu, allt a­ 1,2 m brei­a.
     
Lřsing   Lauf 5-15 mm, nŠstum kringlˇtt til nřrlaga, bogadregin Ý oddinn, grˇf-bogtennt nema vi­ grunninn, d÷kkgrŠn og glansandi, ver­a gulmengu­ ß haustin e­a stundum d÷kkrau­ Ý N-Evrˇpu, dßlÝti­ lÝmkennd ■egar ■au eru ung, d˙nhŠr­ ne­an. Ă­astrengir Ý 2-4 p÷rum, netŠ­ˇtt, laufleggir 1-2 mm me­ randhŠr­ axlabl÷­ ß bß­um hli­um. Blˇmin eru einkynja (hvert einstakt blˇm er anna­ hvort karlkyns e­a kvenkyns en bŠ­i kynin er a­ finna ß s÷mu pl÷ntunni. VindfrŠvun. Ůroska­ir kvenreklar 7-10 mm, upprÚttir, me­ mj÷g stuttan legg, egglaga. Rekilhreistur me­ nŠstum jafnlanga flipa, mi­flipinn er brei­astur, hßrlaus. Smßhnotir me­ mj÷g mjˇan vŠng. Blandast au­veldlega ÷­rum tegundum ŠttkvÝslarinnar.
     
Heimkynni   HßarktÝsk, EvrasÝa, GrŠnland.
     
Jar­vegur   Vex vel Ý ■ungum holta-, mřra- og leirjar­vegi, vel r÷kum
     
Sj˙kdˇmar   TrÚ­ er mj÷g vi­kvŠmt fyrir hunangssvepp.
     
Harka   Z2
     
Heimildir   = 1, http://www.pfaf.org
     
Fj÷lgun   SumargrŠ­lingar, sßning.
     
Notkun/nytjar   ═ ■yrpingar, be­. Sey­i af pl÷ntunni er nota­ sem hßrbalsam og til a­ me­h÷ndla fl÷su. Gulan lit er hŠgt a­ fß ˙r laufinu (til a­ lita textÝl). Plantan er notu­ sem eldivi­ur.
     
Reynsla   ═ Lystigar­inum eru nokkrar pl÷ntur undir ■essu nafni, grˇ­ursettar austan vi­ Ýslensku be­in 1986. ŮrÝfast sŠmilega, en ■yrftu rakari vaxtarsta­. ═slensk tegund - fullkomlega har­ger, myndar gjarnan kynblendinga me­ birki.
     
Yrki og undirteg.  
     
┌tbrei­sla  
     
Fjalldrapi, hrÝs
Fjalldrapi, hrÝs
Fjalldrapi, hrÝs
Fjalldrapi, hrÝs
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is