Sigf˙s Da­ason - VŠngjaslßttur
Akureyri
mjög skreytt
reynitrjám.

Sá sem gengi um bæinn
á septemberkvöldi:
dimmur skuggi innfjarðarins
fylgdi honum á aðra hönd hvar sem hann færi,
lifandi, kvikur!
Sálarspegill!

Heilagur lundur
rís í hæðir.
Og gangi maður í lundinn
er hann þar einn með sjálfum sér.

Það gustar um limið
og fuglarnir í björtum trjákrónunum
fælast skóhljóð einmanans
og hviðra með vængjaslætti
yfir höfði hans og úti í myrkrinu.

Og upp fyrir honum rennur þá: hvílík
sú dýrð sem einmananum hlotnast.



Fragaria vesca
ĂttkvÝsl   Fragaria
     
Nafn   vesca
     
H÷fundur   Linnaeus, Sp. pl. 1: 494. 1753
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Jar­arber
     
Ătt   Rosaceae (RˇsaŠtt)
     
Samheiti   Fragaria chinensis Losinsk. Fragaria concolor Kitag. Fragaria nipponica auct.
     
LÝfsform   Fj÷lŠr jurt
     
Kj÷rlendi   Vex Ý ■urrum, sˇlrÝkum grasbrekkum og Ý skˇglendi vÝ­a um land.
     
Blˇmlitur   HvÝtur
     
BlˇmgunartÝmi   J˙lÝ
     
HŠ­   0.05-0.15 m
     
 
Jar­arber
Vaxtarlag   Jurtin er 5-15 sm ß hŠ­ en jar­lŠgar renglur eru gjarnan mun lengri. Jar­st÷nglar allgildir me­ upprÚttum, ■rÝfingru­um bl÷­um ß l÷ngum, ■ÚtthŠr­um stilkum. Bl÷­ Ý stofnhvirfingum. Frß stofnhvirfingum bla­a vaxa langar renglur, sem skjˇta rˇtum og nřjar hvirfingar myndast.
     
Lřsing   Bl÷­in ■rÝfingru­, gishŠr­ ß efra bor­i en silfurhŠr­ ß ne­ra bor­i. Smßbl÷­in grˇftennt, 1,5-3 sm ß lengd og 1-2 sm ß breidd, tÝgullaga e­a ÷fugegglaga. Blˇmin hvÝt, fimmdeild, sitja ß a­hŠr­um leggjum, krˇnubl÷­in ÷fugegglaga, 12-15 mm Ý ■vermßl, Bikarbl÷­in t÷luvert styttri, oddmjˇ. Utanbikarflipar heldur mjˇrri en bikarbl÷­in. FrŠflar 10 og frŠvur allmargar og ver­a ■Šr a­ litlum, d÷kkum hnetum utan ß ■rosku­u jar­arberinu. Jar­arberi­ er ■vÝ ekki eiginlegt ber, heldur er ■a­ mynda­ af blˇmbotninum, sem ■r˙tnar ˙t. Blˇmgast Ý j˙lÝ. Venjulega eru Ýslensku jar­arberin fremur smß og ■roskast seint. Ůau eru sÚrlega brag­gˇ­ og geta skila­ ■okkalega gˇ­ri uppskeru ß ve­ursŠlum st÷­um Ý frjˇum brekkum mˇti su­ri. L═K/L═KAR: Blˇmin lÝkjast mřrasˇley, en jar­arberin ■ekkjast au­veldlega ß hinum ■rÝfingru­u bl÷­um. Ëblˇmgu­ getur jar­arberjaplantan lÝkst hr˙taberjalyngi en au­■ekkt ß stilklausu endasmßbla­i og ■Úttari hŠringu, einkum ß ne­ra bor­i.
     
Jar­vegur  
     
Heimildir   1,2,3,9, HKr
     
Reynsla   "Berin ■ˇttu gˇ­ vi­ slŠmum maga, matarˇlyst, ■vagstemmu, brjˇstveiki, li­averkjum og steinum Ý nřrum og bl÷­ru. Tennur ver­a hvÝtar og fallegar, sÚ jar­arberjasafi lßtinn verka ß ■Šr Ý 5-10 mÝn. og ■Šr sÝ­an ■vegnar ˙r volgu vatni, sem lÝti­ eitt af matarsˇda er leyst Ý." (┴g. H.)
     
     
┌tbrei­sla   HitakŠr jurt sem er algeng um sunnan- og vestanvert landi­, einnig vÝ­a Ý innsveitum frß Skagafir­i austur Ý Su­ur-Ůingeyjarsřslu og ß FljˇtsdalshÚra­i. Ínnur nßtt˙ruleg heimkynni t.d.: Temp. AsÝa, Evrˇpa, N AmerÝka
     
Jar­arber
Jar­arber
Jar­arber
Jar­arber
Jar­arber
Jar­arber
Jar­arber
Jar­arber
Jar­arber
Jar­arber
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is