Jˇn Thoroddsen - BarmahlÝ­

Hlíðin mín fríða
hjalla meður græna
og blágresið blíða
og berjalautu væna,
á þér ástaraugu
ungur réð ég festa,
blómmóðir bezta!

Sá ég sól roða
síð um þína hjalla
og birtu boða
brúnum snemma fjalla.
Skuggi skauzt úr lautu,
skreið und gráa steina,
leitandi leyna.

Blómmóðir bezta,
beztu jarðargæða
gaf þér fjöld flesta
faðir mildur hæða.
Hver mun svo, er sér þig,
sálar þjáður dofa,
að gleymi guð lofa?

Hlíð, þér um haga
hlýr æ blási andi,
döggvi vordaga
dögg þig sífrjóvgandi!
Um þig aldrei næði,
af þér svo að kali,
vetur vindsvali!


Galium boreale
ĂttkvÝsl   Galium
     
Nafn   boreale
     
H÷fundur   Linnaeus, Sp. Pl., 108. 1753.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Krossma­ra
     
Ătt   Rubiaceae
     
Samheiti   Galium hyssopifolium Hoffm. Galium septentrionale Roemer & Schultes Galium strictum Torr. Galium boreale subsp. septentrionale (Roemer & J.A. Schultes) Hara Galium boreale subsp. septentrionale (Roemer & J.A. Schultes) Iltis Galium boreale var. hyssopifolium (Hoffmann) DC. Galium boreale var. intermedium DC. Galium boreale var. linearifolium Rydb. Galium boreale var. scabrum DC. Galium boreale var. typicum G. Beck
     
LÝfsform   Fj÷lŠr jurt
     
Kj÷rlendi   Vex Ý margs konar mˇlendi, skˇgarbotni, mˇum, b÷lum og sn÷gggrˇnum brekkum.
     
Blˇmlitur   HvÝtur
     
BlˇmgunartÝmi   J˙lÝ
     
HŠ­   0.08-0.30 m
     
 
Krossma­ra
Vaxtarlag   Jar­st÷nglar eru marggreinˇttir, mjˇir og langir me­ rau­br˙num berki. Ofanjar­arst÷nglar ferstrendir me­ upphleyptum k÷ntum, upprÚttir e­a skßstŠ­ir, 8-30 sm ß hŠ­. Plantan er ÷ll hßrlaus.
     
Lřsing   Bl÷­in kransstŠ­, fj÷gur saman, misstˇr, 2 l÷ng og 2 stutt, ß st÷nglunum, lensulaga, snubbˇtt en breikka a­ grunni, 8-18 mm ß lengd, me­ ■rem strengjum a­ endil÷ngu og er mi­strengurinn ■eirra stŠrstur. Blˇmin fjˇrdeild, hvÝt, sŠtilmandi, m÷rg saman ß marggreindum, samsettum blˇmskipunum ˙r efri bla­÷xlunum. Krˇnan sambla­a, 2,5-3,5 mm Ý ■vermßl, dj˙pklofin me­ krossstŠ­um, ˙trÚttum flipum. Bikarbl÷­in ÷rsmß, krˇkhŠr­. FrŠflar fjˇrir, ein frŠva me­ tveim stÝlum. Aldini­ tvÝkleyft, krˇkhŠrt klofaldin. Blˇmgast Ý j˙lÝ. L═K/L═KAR: HvÝtma­ra og laugama­ra ß■ekkar. Vi­ nßnari sko­un er krossma­ran au­■ekkt ß fjˇrum snubbˇttum bl÷­um Ý hverjum bla­kransi.
     
Jar­vegur  
     
Heimildir   1,2,3,9, HKr
     
Reynsla   "Annars sta­ar ß Nor­url÷ndum var ■a­ almenn tr˙a manna, a­ vŠri henni strß­ ß gˇlf e­a sŠtu menn ß henni, ylli h˙n missŠtti og jafnvel ßflogum. Nafni­ ■rŠtugras er af ■vÝ sprotti­. Rˇtin er notu­ til ■ess a­ lita rautt, enda er h˙n nßskyld krapprˇtinni frß Austurl÷ndum, sem er mj÷g kunn sem litagjafi. Ůurrku­ og s÷xu­ m÷­rurˇt er l÷g­ Ý vatn Ý tvo sˇlarhringa. Ůegar vatni­ er or­i­ volgt er bandi­ lßti­ Ý l÷ginn og so­i­ ßsamt rˇtinni Ý eina klst. Bandi­ er ekki teki­ upp ˙r og ■vegi­ fyrr en l÷gurinn er or­inn kaldur. Rau­i liturinn ver­ur einkarfagur sÚ bandi­ ß­ur lita­ gult. Um ÷nnur not af pl÷ntunni, sjß gulm÷­ru." (┴g. H.)
     
     
┌tbrei­sla   Algeng ß sunnan- og vestanver­u landinu en sjaldsÚ­ari annars sta­ar. Ínnur nßtt˙ruleg heimkynni t.d.: Evrˇpa, AsÝa, N AmerÝka
     
Krossma­ra
Krossma­ra
Krossma­ra
Krossma­ra
Krossma­ra
Krossma­ra
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is