Snorri Hjartarson - Lyng

Gott er að leggjast í lyngið,
sjá lauf glóa, finna kvik
fjaðurmjúk atlot þess, fagna
í fegurð jarðar meðan rauð
og lág sólin lækkar
og lyngbreiðan er ilmgrænt haf
sem ber þig að hljóðri húmströnd
og hylur þig gleymsku.

Empetrum nigrum ssp. nigrum
ĂttkvÝsl   Empetrum
     
Nafn   nigrum
     
H÷fundur   Linnaeus, Sp. Pl., 1022. 1753.
     
Ssp./var   ssp. nigrum
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   KrŠkilyng
     
Ătt   Empetraceae (LyngŠttin)
     
Samheiti  
     
LÝfsform   Dvergrunni sÝgrŠnn
     
Kj÷rlendi   Vex Ý lyngmˇum, ß melum, Ý mosa■embum og jafnvel Ý mřrlendi.
     
Blˇmlitur   Rau­ur
     
BlˇmgunartÝmi   AprÝl-maÝ
     
HŠ­   0.05-0.12 m
     
 
KrŠkilyng
Vaxtarlag   Jar­lŠgur, sÝgrŠnn smßrunni me­ skri­ulum e­a uppsveig­um, rau­br˙num, bl÷­ˇttum greinum 5-12 sm ß hŠ­. Sprotarnir trjßkenndir og bla­lausir ne­an til en ■Úttbl÷­ˇttir til enda.
     
Lřsing   Bl÷­in sÝgrŠn, ■ÚttstŠ­, nŠr stilklaus, afl÷ng - striklaga, snubbˇtt, 4-6 mm ß lengd og um 1,5 mm ß breidd, ■ykk og me­ ni­urorpnar bla­rendur sem mynda einskonar hˇlk og ■vÝ er ßberandi hvÝt r÷nd ß ne­ra bor­i ■ar sem bla­rendurnar koma saman. ═ holr˙minu geymist raki, svo a­ plantan ■olir bŠ­i mikla sˇl, h÷rkufrost og vindasama ve­rßttu jafnt sumar sem vetur. Blˇmin eru ■rÝdeild, ÷rsmß og lÝtt ßberandi, umkringd nokkrum kringlˇttum, rau­um hßbl÷­um. Krˇnubl÷­in d÷kkrau­, spa­alaga, um 2-2,5 mm ß lengd, ˙tsveig­ yfir Ýhvolf bikarbl÷­in sem eru mˇleit, og nŠr kringlˇtt. FrŠflarnir ■rÝr, d÷kkblßrau­ir og standa langt ˙t ˙r blˇminu, hver 5-7 mm ß lengd. Ein frŠva sem ver­ur a­ berkenndu steinaldini me­ 6-9 litlum steinum vi­ ■roska. Aldini­ Ý fyrstu grŠnt, sÝ­an ver­ur ■a­ rautt og a­ lokum svart vi­ ■roskun, 5-8 mm Ý ■vermßl. Berin eru vel Št, mß bor­a fersk og eru einnig gjarnan notu­ Ý sultu, hlaup og/e­a saft. Blˇmgast Ý aprÝl-maÝ. L═K/L═KAR: Blßklukkulyng. Ëblˇmga­ blßklukkulyng lÝkist krŠkilyngi en bl÷­in ■ˇ heldur grˇfari, en Ý blˇma er ■a­ au­■ekkt. KrŠkilyngi er skipt Ý 2. deilitegundir: a) Empetrum nigrum ssp. nigrum sem er me­ einkynja blˇm (sÚrbřli, karl og kvenpl÷ntur) og finnst a­eins ß lßglendi. b) Empetrum nigrum ssp. hermaphroditum sem er me­ tvÝkynja blˇm (sambřli) og grˇfari bl÷­. Ůessi deilitegund er miklu algengari hÚrlendis, bŠ­i til fjalla og ß lßglendi. H˙n ber stŠrri krŠkiber og hanga frŠflarnir venjulega enn ß ■eim ■egar ■au eru ■rosku­.
     
Jar­vegur  
     
Heimildir   1,2,3,9, HKr
     
Reynsla   "Berin eru etin og eru talin kŠlandi og lÝti­ eitt herpandi. Mauk er ott b˙i­ til ˙r berjum svo og saftir. Ůau ■ykja gˇ­ vi­ ■orsta og hita. Lßta mß l÷g af berjum gerja og sjˇ­a lÝti­ eitt af horbl÷­ku me­. HvÝt krŠkiber hafa fundist ß fßeinum st÷­um". (┴g.H.)
     
     
┌tbrei­sla   Hefur fundist allvÝ­a ß lßglendi en vex ekki til fjalla. Ínnur nßtt˙ruleg heimkynni t.d.: ArktÝsk, Kanada, N AmerÝka, Evrˇpa (sÚrstakl. SkandinavÝa)
     
KrŠkilyng
KrŠkilyng
KrŠkilyng
KrŠkilyng
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is