Jón Thoroddsen - Barmahlíđ

Hlíðin mín fríða
hjalla meður græna
og blágresið blíða
og berjalautu væna,
á þér ástaraugu
ungur réð ég festa,
blómmóðir bezta!

Sá ég sól roða
síð um þína hjalla
og birtu boða
brúnum snemma fjalla.
Skuggi skauzt úr lautu,
skreið und gráa steina,
leitandi leyna.

Blómmóðir bezta,
beztu jarðargæða
gaf þér fjöld flesta
faðir mildur hæða.
Hver mun svo, er sér þig,
sálar þjáður dofa,
að gleymi guð lofa?

Hlíð, þér um haga
hlýr æ blási andi,
döggvi vordaga
dögg þig sífrjóvgandi!
Um þig aldrei næði,
af þér svo að kali,
vetur vindsvali!


Drosera rotundifolia
Ćttkvísl   Drosera
     
Nafn   rotundifolia
     
Höfundur   Linnaeus, Sp. Pl. 281 (1753)
     
Ssp./var  
     
Höfundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
Höf.  
     
Íslenskt nafn   Sóldögg
     
Ćtt   Droseraceae (Sóldaggarćtt)
     
Samheiti  
     
Lífsform   Fjölćr jurt
     
Kjörlendi   Vex í mosavöxnum mýraţúfum og í votlendi međ brekkum.
     
Blómlitur   Hvítur
     
Blómgunartími   Júlí
     
Hćđ   0.02-0.08 m
     
 
Sóldögg
Vaxtarlag   Upp úr stofnhvirfingu sérkennilegra blađa vaxa uppréttir, örmjóir blómskipunarleggir, 2-8 sm á hćđ
     
Lýsing   Blöđin útbreidd, kringlótt, fremur stilklöng, mörg saman í stofnhvirfingum, móbleik eđa rauđ, 3-4 mm í ţvermál, ţakin fagurrauđum, 2-3 mm löngum kirtilhárum, einkum á efra borđi og á blađjöđrum. Blómklasar einhliđa međ leggstuttum blómum sem opnast bara í sólskini. Blómin nokkur saman eđa stök á stöngulendanum, oftast lokuđ nema í sólskini. Krónublöđin eru 3-4 mm á lengd. Bikarinn klofinn ađ miđju eđa svo, dökkleitur, bikarfliparnir snubbóttir og oft rauđleitir í endann. Krónublöđ, frćflar og frćni hvítleit. Blómstönglar án blađa og mjög rauđmengađir. Blómgast í júlí. LÍK/LÍKAR: Auđţekkt frá öllum öđrum jurtum á hinum sérkennilegu blöđum.
     
Jarđvegur  
     
Heimildir   1,2,3,9, HKr
     
Reynsla   "Kirtilhár blađa eru nćm fyrir hvers kyns áreiti. Snerti lítill hlutur blađiđ, festist hann í slími kirtilhára, sem mynda glćran dropa yst á hverjum hároddi. Nćrliggjandi kirtilhár beygja sig einnig ađ hlutnum, ţótt ţau hafi ekki orđiđ fyrir áreiti. Festist dýr í slíminu verđur myndun ţess örari og hreyfingar háranna miklu hrađari en ella. Slímiđ lokar öndunarvegi dýranna, svo ađ ţau kafna og smám saman leysast ţau upp í ţví. Á ţennan hátt tekur sóldöggin upp niturrík nćringarefni, sem hún getur ekki fengiđ ađ öđrum kosti, ţví ađ rótakerfiđ er lítiđ." "Slímdropar sóldaggar voru settir í brennivín og seldir undir nafninu aqua vitae roris solis. Slímdroparnir voru taldir hafa undraverđa verkun og óţarft ađ leita lćknis vćri ţeirra neytt. Ţeir voru einnig notađir til ţess ađ eyđa vörtum, líkţornum og freknum". (Ág.H.)
     
     
Útbreiđsla   Fremur sjaldgćf. Hér og hvar í útsveitum á Vesturlandi og á Vestfjörđum, einnig í útsveitum beggja vegna Eyjafjarđar. Sjaldgćf á Austurlandi, ófundin annars stađar. Önnur náttúruleg heimkynni t.d.: Norđurhvel (arktísk); Evrópa, N Asía, N Ameríka.
     
Sóldögg
Sóldögg
Sóldögg
Sóldögg
Sóldögg
Sóldögg
Sóldögg
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is