Jˇn Thoroddsen - BarmahlÝ­

Hlíðin mín fríða
hjalla meður græna
og blágresið blíða
og berjalautu væna,
á þér ástaraugu
ungur réð ég festa,
blómmóðir bezta!

Sá ég sól roða
síð um þína hjalla
og birtu boða
brúnum snemma fjalla.
Skuggi skauzt úr lautu,
skreið und gráa steina,
leitandi leyna.

Blómmóðir bezta,
beztu jarðargæða
gaf þér fjöld flesta
faðir mildur hæða.
Hver mun svo, er sér þig,
sálar þjáður dofa,
að gleymi guð lofa?

Hlíð, þér um haga
hlýr æ blási andi,
döggvi vordaga
dögg þig sífrjóvgandi!
Um þig aldrei næði,
af þér svo að kali,
vetur vindsvali!


Carum carvi
ĂttkvÝsl   Carum
     
Nafn   carvi
     
H÷fundur   Linnaeus, Sp. Pl. : 263 (1753)
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   K˙men
     
Ătt   Apiaceae (SveipjurtaŠtt)
     
Samheiti   Apium carvi (L.) Crantz, Bunium carum M. Bieb. , Bunium carvi (L.) M. Bieb., Carum officinale S.F. Gray, Carum velenovskyi Rohlena, Foeniculum carvi (L.) Link, Ligusticum carvi (L.) Roth, Sium carvi (L.) Bernh.
     
LÝfsform   Fj÷lŠr jurt
     
Kj÷rlendi   Vex vi­ bŠi og Ý ˙th÷gum, Ý graslendi og Ý t˙num. VÝ­a ß sunnanver­u landinu og nokku­ vÝ­a annars sta­ar ß landinu og ■ß helst vi­ bŠi.
     
Blˇmlitur  
     
BlˇmgunartÝmi  
     
HŠ­   0.20-0.60 m
     
 
K˙men
Vaxtarlag   TvÝŠr-skammŠr jurt, 20-60 sm ß hŠ­. St÷nglar sÝvalir, fÝnrßkˇttir og greindir ofan til.
     
Lřsing   Bl÷­in flest stofnstŠ­, ljˇsgrŠn og tvÝ-, til ■rÝfj÷­ru­. Smßbl÷­in mjˇlensulaga e­a striklaga, oddmjˇ. Tv÷ flipˇtt smßbl÷­ vi­ hvert st÷ngulli­amˇt. Blˇmin hvÝt e­a ofurlÝti­ bleikmˇleit, fimmdeild, m÷rg saman Ý samsettum sveipum sem eru 3-5 sm Ý ■vermßl. Hvert blˇm 2-3 mm Ý ■vermßl. Krˇnubl÷­in me­ rifi eftir mi­ju efra bor­i og innbeyg­ri totu Ý endann, j÷fn a­ stŠr­. FrŠflar fimm og frŠvan tvÝskipt me­ tveimur stÝlum. Aldini­ klofnar Ý tv÷ Ýbj˙g, rifju­, mˇbr˙n deilialdin sem eru 3-4 mm ß lengd. Deilialdin k˙mens eru brag­sterk og oft notu­ sem krydd Ý brau­ og osta. Blˇmgast Ý maÝ-j˙nÝ. L═K/L═KAR: Engar.
     
Jar­vegur  
     
Heimildir   1,2,3, HKr, 9
     
Reynsla   "Aldini­, sem oft er ranglega nefnt frŠ, er tali­ vindey­andi, ■vagaukandi, auka mjˇlk Ý brjˇstum, styrkja magann og ey­a lifrarbˇlgu og gulu. K˙men er rŠkta­ vÝ­a um heim, einkum vegna olÝunnar Ý frŠjunum, sem er notu­ vi­ ilmvatnsger­ og vÝnframlei­slu. Ůa­ er einnig haft Ý osta og brau­. GÝsli Magn˙sson (VÝsi-GÝsli) flutti pl÷ntuna til landsins um 1660 ■egar hann bjˇ ß HlÝ­arenda Ý FljˇtshlÝ­." (┴g. H.)
     
     
┌tbrei­sla   Algengt ß Su­ur og Su­vesturlandi, annars allvÝ­a Ý bygg­um landsins. Ínnur nßtt˙ruleg heimkynni t.d.: N AmerÝka, Evrˇpa og ß st÷ku sta­ Ý AsÝu.
     
K˙men
K˙men
K˙men
K˙men
K˙men
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is