Ëlafur Jˇhann Sigur­sson - ┴ vordegi
Grundin eignast gullinn fífil,
geislafingur hlýir strjúka
lambakóng með lítinn hnýfil,
lambagrasið rauða og mjúka.

Vappar tjaldur, vellir spói,
verpir í broki mýrispýta.
Bráðum kveikir fenjaflói
fífublysið mjallahvíta.

Bráðum mun í morgunstillu
meðan þokan kveður dranga
ljósberi hjá lágri syllu
lyfta kolli til að anga.

Blíða daga, bjartar nætur
bugðast á með tærum hyljum
eftir laut sem litlir fætur
lásu forðum berum iljum.


Achillea millefolium
ĂttkvÝsl   Achillea
     
Nafn   millefolium
     
H÷fundur   Linnaeus, Sp. Pl., 899. 1753.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Vallhumall
     
Ătt   Asteraceae (K÷rfublˇmaŠtt)
     
Samheiti   Achillea sylvatica Becker Achillea millefolium var. firma
     
LÝfsform   Fj÷lŠr
     
Kj÷rlendi   Vex Ý ■urrum brekkum og valllendi, jafnt rŠktu­u sem ˇrŠktu­u og oft Ý sandi. Algeng um allt land en Ý mismiklum mŠli. Einnig vÝ­a vi­ vegi, ß engjum, h÷gum, garsfl÷tum en sÝst Ý mj÷g m÷grum jar­vegi.
     
Blˇmlitur   Geislablˇm hvÝt, hvirfilblˇmin Ý mi­ju blˇmsins eru hvÝt-grßgul
     
BlˇmgunartÝmi   J˙nÝ/j˙lÝ-ßg˙st/sept.
     
HŠ­   0.10 - 0.50 m
     
 
Vallhumall
Vaxtarlag   Skri­ulir jar­st÷nglar me­ ne­anjar­arrenglum. Upp af ■eim vaxa 1-4, lo­nir ofanjar­arst÷nglar, upprÚttir e­a skßstŠ­ir, yfirleitt greindir ofan til, 10-30 sm ß hŠ­. Ver­ur allt a­ 50 sm ß hŠ­ ß bestu st÷­um.
     
Lřsing   Bl÷­in stakstŠ­, d÷kkgrŠn, fÝnger­, tvÝfja­urskipt me­ mjˇa og ydda flipa meira og minna fÝnhŠr­ 7-15 mm ß breidd og 3-8 sm ß lengd. Tegundanafni­ millefolium vÝsar til bla­a og ■ř­ir "■˙sundbl÷­ˇttur" e­a hin ■˙sundbl÷­ˇtta tegund. Smßbl÷­in dj˙pskert, flipar broddyddir og lensulaga e­a nŠr striklaga. K÷rfurnar smßar, margar saman Ý ■Úttum, fl÷tum hßlfsveipum ß st÷ngulendum. Hvert blˇm 4-5 mm Ý ■vermßl. Geislablˇmin e­a tungukrˇna ja­arblˇmanna hjartalaga, hvÝt. Athyglivert er, a­ geislablˇmin eru fß, oft a­eins fimm. Hvirfilblˇmin Ý mi­ju blˇmsins eru hvÝt-grßgul og pÝpukrřnd. Reifabl÷­in langhŠr­, grŠn, me­ d÷kkbr˙num himnufaldi. Aldini­ sviflaust. FrŠi­ frŠhvÝtulaust. SkordřrafrŠvun. Blˇmgast Ý j˙nÝ. Bleik tilbrig­i og jafnvel a­eins rau­ eru ■ekkt Ý nßtt˙runni en mun sjaldsÚ­ari. L═K/L═KAR: Silfurhnappur. Au­greindar hvor frß annari ß bl÷­unum en blˇmin eru ß■ekk.
     
Jar­vegur   Kemst af Ý flestum jar­vegi en vex hva­ best Ý vel framrŠstum jar­vegi ß sˇlrÝkum sta­.
     
Heimildir   1,2,3,9, http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=200023010;
     
Reynsla   "Vallhumallinn ■ykir ein besta lŠkningajurtin og er sag­ur styrkjandi, mřkjandi, samandragandi, uppleysandi, blˇ­hreinsandi, bŠta sinateygjur og stir­leika. Rˇtardufti er gott a­ strß Ý illa lyktandi sßr og ß stundum var ■a­ lagt Ý holur Ý t÷nnum. Hann er j÷fnum h÷ndum nota­ur Ý te, sey­i og smyrsl. Vi­ teger­ eru a­rar pl÷ntur oft haf­ar me­ t. d. ljˇnsl÷pp og blˇ­bergi. Sey­i­ lina­i kvef og gikt, og tr˙a manna var, a­ ■a­ eyddi hrukkum. Var ■vÝ nota­ til andlits■votta og oft voru ljˇt sßr ■vegin ˙r ■vÝ. Smyrsl ˙r bl÷­um mřkir og var nota­ sem handßbur­ur en er einnig mj÷g grŠ­andi t. d. vi­ ˙tbrotum, bˇlgum, flei­rum og sßrum. Nafni­ melli- e­a mellufˇlÝa er al■ř­uheiti." (┴g. H. Bj.)
     
     
┌tbrei­sla   Mj÷g algeng, vex meira og minna um allt ═sland en Ý mismiklum mŠli. Algengur ß landrŠna svŠ­inu nor­austan til ß landinu, en annars sta­ar einkum Ý bygg­. Ínnur nßtt˙ruleg heimkynni t.d.: Evrˇpa, A og V AsÝa, N AmerÝka, GrŠnland
     
Vallhumall
Vallhumall
Vallhumall
Vallhumall
Vallhumall
Vallhumall
Vallhumall
Vallhumall
Vallhumall
Vallhumall
Vallhumall
Vallhumall
Vallhumall
Vallhumall
Vallhumall
Vallhumall
Vallhumall
Vallhumall
Vallhumall
Vallhumall
Vallhumall
Vallhumall
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is