Pßll Ëlafsson, Ljˇ­i­ Vetrarkve­ja
Margt er gott að muna þér
þó mér þú fyndist langur.
Farðu vel, þú færðir mér
fögnuð bæði og angur.

Þó að nísti frostið fast
og fölni grænir hagar
eftir þetta kuldakast
koma betri dagar.
Tilia cordata
ĂttkvÝsl   Tilia
     
Nafn   cordata
     
H÷fundur   Mill.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Hjartalind
     
Ătt   LindiŠtt (Tiliaceae).
     
Samheiti   T. microphylla. T. parvifolia. T. ulmifolia
     
LÝfsform   SumargrŠbt trÚ.
     
Kj÷rlendi   Sˇl e­a hßlfskuggi.
     
Blˇmlitur   F÷lgulur.
     
BlˇmgunartÝmi   J˙lÝ-ßg˙st.
     
HŠ­   ËvÝst hve hßtt trÚ­ ver­ur hÚrlendis, allt a­ 30 m hßtt og 12 m breitt erlendis.
     
Vaxtarhra­i   Vex me­alhratt.
     
 
Vaxtarlag   Lauffellandi trÚ sem getur or­i­ allt a­ 40 m hßtt Ý heimkynnum sÝnum, oftast minni, krˇnan me­ ˙tstŠ­ar greinar, stofninn myndar oft rˇtarskot. ┴rsprotar hßrlausir e­a fÝnd˙nhŠr­ir a­eins Ý fyrstu.
     
Lřsing   Lauf 3-7 Î 3-7 sm, hßlfkringlˇtt, sn÷gglega odddregin, fÝntennt, glansandi d÷kkgrŠn og hßrlaus ofan, ver­a hßrlaus me­ hßrd˙ska Ý Š­akrikunum ß ne­ra bor­i. Laufleggir 1-3 sm langir. Blˇmsk˙far hangandi til hßlfupprÚttir, me­ mjˇan legg, 5-7 blˇma, sto­bl÷­ 4-7 sm, hßrlaus, blˇmin f÷lgul, ilmandi. Blˇmin eru tvÝkynja og eru frŠvu­ af skordřrum. Aldin hn÷ttˇtt, stundum me­ dßlÝtil rif, me­ ■unnan aldinvegg, grßlˇhŠr­, ver­a hßrlaus.
     
Heimkynni   England og Wales, NA Spßnn, SvÝ■jˇ­, nor­ur og austur til N R˙sslands og S Kßkasus.
     
Jar­vegur   Dj˙pur, frjˇr, rakur, framrŠstur.
     
Sj˙kdˇmar   Mj÷g vi­kvŠm fyrir bla­l˙s. Pl÷ntur Ý ■essari ŠttkvÝsl hafa vi­nßms■rˇtt gegn hunangssvepp.
     
Harka   Z3, ekki vi­kvŠmt fyrir frosti.
     
Heimildir   = 1, http://www.pfaf.org
     
Fj÷lgun   Sßning, sumargrŠ­lingar. Ef m÷gulegt er, er best a­ nß Ý nřtt frŠ sem er ■roska­ en hefur ekki enn ■rˇ­a­ har­an aldinvegg og sß ■vÝ strax Ý sˇlreit. Ůa­ getur veri­ a­ frŠi­ spÝri nŠsta vor en ■a­ getur teki­ 18 mßnu­i. FrŠ sem hefur veri­ geymt getur spÝra­ mj÷g hŠgt. Ůa­ er me­ har­an aldinvegg, dj˙pan dvala pl÷ntufˇstursins og har­a skel utan ß aldinveggnum. Allt ■etta gerir a­ verkum a­ ■a­ getur teki­ frŠi­ allt a­ 8 ßr a­ spÝra. Ein a­fer­ til a­ stytta ■ennan tÝma er a­ hafa frŠi­ Ý 5 mßnu­i Ý miklum hita (stratification) (10░C a­ nˇttu og allt a­ 30░C a­ deginum) og sÝ­an 5 mßna­a kuldame­fer­. Ůegar smßpl÷nturnar eru or­nar nˇgu stˇrar til a­ handfjatla ■Šr er hverri planta­ Ý sinn pott og ■Šr haf­ar Ý grˇ­urh˙si fyrsta veturinn. Grˇ­ursetji­ ■Šr ß framtÝ­arsta­inn sÝ­la vors e­a snemmsumars, eftir a­ frosthŠttan er li­in hjß. SveiggrŠ­sla a­ vorinu rÚtt ß­ur en laufin koma. Tekur 1-3 ßr. Rˇtarskot, ef ■au myndast, er hŠgt a­ taka me­ eins miklu af rˇtum og hŠgt er ■egar plantan er Ý dvala og grˇ­ursetja strax.
     
Notkun/nytjar   ═ ■yrpingar, sem stakstŠtt trÚ, Ý be­. ŮrÝfst best Ý frjˇum, r÷kum jar­vegi, basÝskum e­a hlutlausum en getur lÝka ■rifist Ý ÷gn s˙rum jar­vegi. Vex illa Ý mj÷g ■urrum jar­vegi e­a mj÷g blautum. Ůolir a­ vera talsvert ßve­urs. Ůa­ er au­velt a­ flytja pl÷nturnar, jafnvel stˇr trÚ, allt a­ 60 ßra trÚ hafa veri­ flutt me­ gˇ­um ßrangri erlendis TrÚn er hŠgt a­ klippa e­a střfa. Ůau mynda fj÷lda rˇtarskota. Ůessi tegund myndar mun minna af rˇtarskotum en fagurlind (T. platyphyllos) e­a gar­alind (T. x vulgaris). LinditrÚ hafa tilhneigingu til a­ mynda blendinga me­ ÷­rum tegundum af ŠttkvÝslinni. Plantan getur ■ola­ nokkurt rok en ekki salt˙­a frß hafi.
     
Reynsla   ═ Lystigar­inum eru til 3 pl÷ntur undir ■essu nafni sem sß­ var til 2001 og grˇ­ursettar Ý be­ 2004, 2007 og 2011, allar ■rÝfast vel. Auk pess eru til tvŠr pl÷ntur ˙r annarri sßningu frß 2001 sem enn eru Ý sˇlreit. Hefur reynst vel Ý gar­inum ■a­ sem af er (me­alkal 1) en reynsla fremur stutt, er ■ˇ b˙in a­ vera ein 5 ßr ß be­i (ath. kom sem T. sibirica - ath. betur rÚtt nafn og greiningu).
     
Yrki og undirteg.   Fj÷lm÷rg yrki eru Ý rŠktun erlendis.
     
┌tbrei­sla  
     
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is