Jˇn Thoroddsen - BarmahlÝ­

Hlíðin mín fríða
hjalla meður græna
og blágresið blíða
og berjalautu væna,
á þér ástaraugu
ungur réð ég festa,
blómmóðir bezta!

Sá ég sól roða
síð um þína hjalla
og birtu boða
brúnum snemma fjalla.
Skuggi skauzt úr lautu,
skreið und gráa steina,
leitandi leyna.

Blómmóðir bezta,
beztu jarðargæða
gaf þér fjöld flesta
faðir mildur hæða.
Hver mun svo, er sér þig,
sálar þjáður dofa,
að gleymi guð lofa?

Hlíð, þér um haga
hlýr æ blási andi,
döggvi vordaga
dögg þig sífrjóvgandi!
Um þig aldrei næði,
af þér svo að kali,
vetur vindsvali!


Tilia americana 'Dentata'
ĂttkvÝsl   Tilia
     
Nafn   americana
     
H÷fundur   L.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form   'Dentata'
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Svartlind
     
Ătt   LindiŠtt (Tiliaceae).
     
Samheiti  
     
LÝfsform   Lauffellandi trÚ (e­a runni).
     
Kj÷rlendi   Sˇl e­a hßlfskuggi.
     
Blˇmlitur   F÷lgulur.
     
BlˇmgunartÝmi   Sumar.
     
HŠ­   Ekki vita­ hve hßtt trÚ­ ver­ur hÚrlendis, allt a­ 25 m hßtt og 12 m breitt Ý heimkynnum sÝnum.
     
Vaxtarhra­i   Vex me­alhratt.
     
 
Svartlind
Vaxtarlag   Lauffellandi trÚ sem getur or­i­ allt a­ 40 m hßtt Ý heimkynnum sÝnum, krˇnan brei­eggglaga til hvelfd. B÷rkur d÷kkgrßr, langriffla­ur. Greinar slÚttar, grßar, ßrsprotar hßrlausir, grŠnir.
     
Lřsing   Lauf 6-16 Î 5-13 sm til 22 sm ß rˇtarskotum, brei­egglaga til kringluleit, st÷ku sinnum ■verstřf­ vi­ grunninn, sn÷gg odddregin, hvasssagtennt, glansandi d÷kkgrŠn og hßrlaus ofan, ljˇsari me­ ßberandi Š­astrengi og st÷ku sinnum me­ d˙nhßrad˙ska Ý Š­astrengjakrikunum ß ne­ra bor­i. Laufleggur 3-8 sm. Blˇmin f÷lgul, 12-15 mm, 5-15 Ý sk˙f, bikarbl÷­ 4-6 Î 2-3 mm, lensulaga, odddregin, d˙nhŠr­. Krˇnubl÷­ oddbaugˇtt, frŠflar um 60, stÝlar ˙tstŠ­ir. Blˇmin eru tvÝkynja og eru frŠvu­ af skordřrum. Aldin hßlf-hn÷ttˇtt, 6-9 mm
     
Heimkynni   M & A N-AmerÝka.
     
Jar­vegur   Dj˙pur, frjˇr, rakur, framrŠstur.
     
Sj˙kdˇmar   Vi­kvŠm fyrir bla­l˙s. Hefur mikla mˇtst÷­u gegn hunangssvepp.
     
Harka   Z3 og ekki vi­kvŠm fyrir frosti.
     
Heimildir   = 1
     
Fj÷lgun   Sßning, sumargrŠ­lingar. Ef m÷gulegt er, er best a­ nß Ý nřtt frŠ sem er ■roska­ en hefur ekki enn ■rˇ­a­ har­an aldinvegg og sß ■vÝ strax Ý sˇlreit. Ůa­ getur veri­ a­ frŠi­ spÝri nŠsta vor en ■a­ getur teki­ 18 mßnu­i. FrŠ sem hefur veri­ geymt getur spÝra­ mj÷g hŠgt. Ůa­ er me­ har­an aldinvegg, dj˙pan dvala pl÷ntufˇstursins og har­a skel utan ß aldinveggnum. Allt ■etta gerir a­ verkum a­ ■a­ getur teki­ frŠi­ allt a­ 8 ßr a­ spÝra. Ein a­fer­ til a­ stytta ■ennan tÝma er a­ hafa frŠi­ Ý 5 mßnu­i Ý miklum hita (stratification) (10░C a­ nˇttu og allt a­ 30░C a­ deginum) og sÝ­an 5 mßna­a kuldame­fer­. Ůegar smßpl÷nturnar eru or­nar nˇgu stˇrar til a­ handfjatla ■Šr er hverri planta­ Ý sinn pott og ■Šr haf­ar Ý grˇ­urh˙si fyrsta veturinn. Grˇ­ursetji­ ■Šr ß framtÝ­arsta­inn sÝ­la vors e­a snemmsumars, eftir a­ frosthŠttan er li­in hjß. SveiggrŠ­sla a­ vorinu rÚtt ß­ur en laufin koma. Tekur 1-3 ßr. Rˇtarskot, ef ■au myndast, er hŠgt a­ taka me­ eins miklu af rˇtum og hŠgt er ■egar plantan er Ý dvala og grˇ­ursetja strax.
     
Notkun/nytjar   StakstŠtt trÚ, Ý ■yrpingar, Ý be­. ŮrÝfst Ý frjˇum, r÷kum, hlutlausum jar­vegi, lÝka Ý ÷gn s˙rum. Vex illa Ý mj÷g ■urrum og mj÷g blautum jar­vegi. ŮrÝfst illa ßve­urs, en ■olir vind Ý me­allagi. TrÚ sem vex hratt og er me­allanglÝft ˙ti Ý nßtt˙runni. ŮrÝfst best Ý meginlandsloftslagi. TrÚ­ ■olir vel klippingu og myndar oft miki­ af rˇtarskotum. LinditrÚ mynda oft blendinga me­ ÷­rum linditrjßategundum. Ef pl÷ntur eru rŠkta­ar upp af frŠjum er best a­ frŠinu sÚ safna­ ˙ti Ý nßtt˙runni. Ůolir rok en ekki salt˙­a frß hafi.
     
Reynsla   ═ Lystigar­inum er til ein planta undir ■essu nafni, sem sß­ var til 1988 og grˇ­ursett Ý be­ 1994, kelur lÝti­. hefur sta­i­ sig ■okkalega Ý gar­inum (me­alkal 2).
     
Yrki og undirteg.   ┤Dentata┤ Stofninn beinn. Lauf stˇr, ˇreglulega og oft tvÝsagtennt. Ůess utan eru fj÷lm÷rg yrki Ý rŠktun erlendis.
     
┌tbrei­sla  
     
Svartlind
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is