Halldór Kiljan Laxness - Heimsljós

"Fegursta blómið, það lifir í huldum stað, fæstir fá nokkurntíma að sjá það, mörgum sést yfir það, nokkrir kunna ekki skil á gildi þess, þeir sem uppgötva það munu ekki sjá annað blóm síðan. Allan daginn hugsar maður um það. Þegar maður sefur dreymir mann það. Maður deyr með nafn þess á vörum."

Pinus sylvestris
Ćttkvísl   Pinus
     
Nafn   sylvestris
     
Höfundur   L.
     
Ssp./var  
     
Höfundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
Höf.  
     
Íslenskt nafn   Skógarfura
     
Ćtt   Ţallarćtt (Pinaceae).
     
Samheiti  
     
Lífsform   Sígrćnt tré.
     
Kjörlendi   Sól.
     
Blómlitur   Kk rauđ, kvk fjólublá.
     
Blómgunartími   Júní.
     
Hćđ   5-14 m
     
Vaxtarhrađi   Fremur hćgvaxta.
     
 
Skógarfura
Vaxtarlag   Tré 10-30(-40) m hátt, en ţađ fer eftir ţví hvar tréđ vex, loftslagi og jarđvegi er ýmist beint og grannt međ greinalausum bol eđa miklu lengri međ hnýtta, stutta og snúna boli og breiđa skermlaga krónu. Ungar greinar međ gulleitum til rauđleitum berki, börkur refrauđur á ungum, trjám, flagnar í ţunnar flögur. Börkur á gömlum stofnum grábrúnn, ađ innan rústrauđar, rákóttur, dettur af í flygsum, rákóttur, ţykkur og sprunginn neđan til en uppi í krónunni er börkurinn rauđleitur, ţunnur og flagnar. Árssprotar hárlausir međ grćnleitum berki, grábrúnir á 2. ári.
     
Lýsing   Brum lang-egglaga, 6-12 mm löng, rauđbrún, venjulega kvođulaus eđa stundum kvođug. Barrnálar 2 saman, lifa 2-4 ár, stinnar, venjulega dálítiđ snúnar, 4-7 sm langar, allt ađ 2 mm yddar, blá- eđa grágrćnar, sagtenntar á jöđrunum og međ greinilegar loftaugarákir á efra borđi. Kvođugangar undir yfirhúđinni. Nálaslíđur er um 8 mm ađ lengd, en seinna styttra og varanlegt. Könglar oftast stakir eđa 2-3 saman á stuttum eđa löngum stilk, hangandi, egg-keilulaga, 2,5-7 sm langir, 2-3.5 sm breiđir, grábrúnir, mattir. Hreisturskildir á ytri köngulhliđ betur ţroskađir en á skuggahliđinni, nćstum tígullaga, allt ađ 8 mm breiđir, flatir eđa međ pýramída upphćkkun, lítt áberandi, ţverstýfđir. Ţrymill smár, sléttur, glansandi, ljósbrúnn (ekki međ svart í kring!), yfirleitt ekki međ ţyrna/ţorn. Frć 3-4 mm löng, egglaga, vćngir 3 × lengri, losna úr könglinum ađ vori ţriđja árs frá blómgun taliđ.
     
Heimkynni   Evrópa austur í Síberíu.
     
Jarđvegur   Djúpur, léttur, međalrakur.
     
Sjúkdómar   viđkvćm fyrir furulús (Pineus pini)
     
Harka   2
     
Heimildir   1,7,9
     
Fjölgun   Sáning, yrkjum er fjölgađ međ ágrćđslu.
     
Notkun/nytjar   Í skógrćkt, sem stakstćđ tré, í ţyrpingar, í brekkur.
     
Reynsla   Fáeinar misgamlar plöntur til í Lystigarđinum, ţrífast yfirleitt vel eđa sćmilega, ekkert kal. Hefur reynst harđgerđ hérlendis og var töluvert mikiđ notuđ í skógrćkt á síđustu öld en dó út víđa um land af völdum furulúsafaraldurs (1950-60). Ţau tré sem lifđu af hafa ţó dafnađ ágćtlega síđan.
     
Yrki og undirteg.   Fjölmörg yrki í rćktun erlendis sem vert vćri ađ prófa hérlendis svo sem 'Glauca Nana', 'Compressa', 'Doone Valley', 'Globosa Viridis', 'Repens', 'Saxatilis', 'Fastigiata', 'Gold Medal' , 'Aurea', 'Nivea', 'Pendula' og mörg fleiri. Sama má segja um eftirfarandi afbriđi af ađaltegundinni. Pinus sylvestris var. lapponica Fries ex Hartmann. međ styttri nálar 2,5-4,5 sm, dökkgrćnar og könglar eru einnig minni. (Heimk.: N Skandnavía, N Síbería) z1 =1 Pinus sylvestris var. mongolica Litvi. Mjúkir grágrćnir árssprotar, nálar ađ 9 sm. (Heimk.: NA Mongólía, NA Kína SM Síbería) z2 =1
     
Útbreiđsla  
     
Skógarfura
Skógarfura
Skógarfura
Skógarfura
Skógarfura
Skógarfura
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is