Halldˇr Kiljan Laxness - Heimsljˇs

"Fegursta blómið, það lifir í huldum stað, fæstir fá nokkurntíma að sjá það, mörgum sést yfir það, nokkrir kunna ekki skil á gildi þess, þeir sem uppgötva það munu ekki sjá annað blóm síðan. Allan daginn hugsar maður um það. Þegar maður sefur dreymir mann það. Maður deyr með nafn þess á vörum."

Tilia platyphyllos
ĂttkvÝsl   Tilia
     
Nafn   platyphyllos
     
H÷fundur   Scop.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Fagurlind
     
Ătt   LindiŠtt (Tiliaceae).
     
Samheiti   T. grandifolia. T. officinarum. pro parte.
     
LÝfsform   Lauffellandi trÚ (e­a runni hÚr).
     
Kj÷rlendi   Sˇl.
     
Blˇmlitur   F÷lgulur.
     
BlˇmgunartÝmi   Snemmsumars.
     
HŠ­   ËvÝst er hva­ trÚ­ ver­ur hßtt hÚlendis, en ver­ur allt a­ 30 m hßtt Ý heimkynnum sÝnum og um 20 m breitt.
     
Vaxtarhra­i   Vex me­alhratt.
     
 
Fagurlind
Vaxtarlag   Lauffellandi trÚ sem getur or­i­ allt a­ 40 m hßtt Ý heimkynnum sÝnum. Krˇnan keilulaga til brei­s˙lulaga. Bolur ˇslÚttur, grßr, sprunginn. ┴rsprotar mismiki­ d˙nhŠr­ir, glansandi, rau­br˙nir.
     
Lřsing   Lauf 4,5-11 Î 4-10 sm, kringlˇtt-egglaga, oddur sn÷gglega odddreginn, grunnur hjartalaga, stundum skakkhjartlaga, hvasssagtennt, matt d÷kkgrŠn og d˙nhŠr­ e­a hßrlaus ofan, ljˇsgrŠn me­ ljˇsa d˙nhŠringu ne­an, Š­astrengir hŠr­ir ß ne­ra bor­i. Laufleggir d˙nhŠr­ir, 2,5-5,5 sm. Blˇmsk˙far 3-6 blˇma, hangandi, sto­bl÷­ 5-12Î1-3 sm, d˙nhŠr­. Blˇmin f÷lgul, frŠflar ˙tstŠ­ir. Blˇmin eru tvÝkynja og eru frŠvu­ af skordřrum. Aldin 0,8-1 sm, hßlfhn÷ttˇtt til perulaga, d˙nhŠr­, me­ 5 ßberandi rif.
     
Heimkynni   Evrˇpa til SV AsÝu.
     
Jar­vegur   Dj˙pur, frjˇr, rakaheldinn, vel framrŠstur.
     
Sj˙kdˇmar   Vi­kvŠm fyrir bla­l˙s. Hefur vi­nßms■rˇtt gegn hunangssvepp.
     
Harka   Z5 og ekki vi­kvŠm fyrir frosti.
     
Heimildir   = 1, http://www.pfaf.org
     
Fj÷lgun   SumargrŠ­lingar, sßning. Sßning, sumargrŠ­lingar. Ef m÷gulegt er, er best a­ nß Ý nřtt frŠ sem er ■roska­ en hefur ekki enn ■rˇ­a­ har­an aldinvegg og sß ■vÝ strax Ý sˇlreit. Ůa­ getur veri­ a­ frŠi­ spÝri nŠsta vor en ■a­ getur teki­ 18 mßnu­i. FrŠ sem hefur veri­ geymt getur spÝra­ mj÷g hŠgt. Ůa­ er me­ har­an aldinvegg, dj˙pan dvala pl÷ntufˇstursins og har­a skel utan ß aldinveggnum. Allt ■etta gerir a­ verkum a­ ■a­ getur teki­ frŠi­ allt a­ 8 ßr a­ spÝra. Ein a­fer­ til a­ stytta ■ennan tÝma er a­ hafa frŠi­ Ý 5 mßnu­i Ý miklum hita (stratification) (10░C a­ nˇttu og allt a­ 30░C a­ deginum) og sÝ­an 5 mßna­a kuldame­fer­. Ůegar smßpl÷nturnar eru or­nar nˇgu stˇrar til a­ handfjatla ■Šr er hverri planta­ Ý sinn pott og ■Šr haf­ar Ý grˇ­urh˙si fyrsta veturinn. Grˇ­ursetji­ ■Šr ß framtÝ­arsta­inn sÝ­la vors e­a snemmsumars, eftir a­ frosthŠttan er li­in hjß. SveiggrŠ­sla a­ vorinu rÚtt ß­ur en laufin koma. Tekur 1-3 ßr. Rˇtarskot, ef ■au myndast, er hŠgt a­ taka me­ eins miklu af rˇtum og hŠgt er ■egar plantan er Ý dvala og grˇ­ursetja strax.
     
Notkun/nytjar   StakstŠtt trÚ, Ý bl÷ndu­ be­. ŮrÝfst best Ý frjˇum, r÷kum jar­vegi, basÝskum e­a hlutlausum en getur lÝka ■rifist Ý ÷gn s˙rum jar­vegi. Vex illa Ý mj÷g ■urrum jar­vegi e­a mj÷g blautum. Ůolir a­ vera talsvert ßve­urs. Ůa­ er au­velt a­ flytja pl÷nturnar, jafnvel stˇr trÚ, allt a­ 60 ßra hafa veri­ flutt me­ gˇ­um ßrangri erlendis. TrÚn er hŠgt a­ klippa e­a střfa. Ůessi tegund myndar ekki miki­ af rˇtarskotum. ŮrÝfst vel ß Bretlandseyjum og er eina lindi-tegundin sem myndar oft frŠ ß sv÷lum svŠ­um. Myndar oft blendinga me­ ÷­rum tegundum ŠttkvÝslarinnar. Ef veri­ er a­ rŠkta pl÷ntur upp af frŠi er mikilvŠgt a­ vera viss um a­ frŠi­ komu ˙r villtri nßtt˙ru e­a ■yrpingu trjßa s÷mu tegundar.
     
Reynsla   ═ Lystigar­inum er til ein planta undir ■essu nafni sem sß­ var til 1988 og grˇ­ursett Ý be­ 1994, ■rÝfst nokku­ vel, kelur lÝti­.
     
Yrki og undirteg.   Nokkur yrki Ý rŠktun erlendis.
     
┌tbrei­sla  
     
Fagurlind
Fagurlind
Fagurlind
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is