Pßll Ëlafsson, Ljˇ­i­ Vetrarkve­ja
Margt er gott að muna þér
þó mér þú fyndist langur.
Farðu vel, þú færðir mér
fögnuð bæði og angur.

Þó að nísti frostið fast
og fölni grænir hagar
eftir þetta kuldakast
koma betri dagar.
Sorbus americana
ĂttkvÝsl   Sorbus
     
Nafn   americana
     
H÷fundur   Marsh.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Hnappareynir
     
Ătt   RˇsaŠtt (Rosaceae).
     
Samheiti  
     
LÝfsform   Lauffellandi runni e­a trÚ.
     
Kj÷rlendi   Sˇl.
     
Blˇmlitur   HvÝtur.
     
BlˇmgunartÝmi   J˙lÝ.
     
HŠ­   5-8 m
     
Vaxtarhra­i  
     
 
Hnappareynir
Vaxtarlag   Fremur hŠgvaxta, einstofna e­a margstofna trÚ sem ver­ur allt a­ 10 m ß hŠ­ (meira og minna eftir uppruna), fremur hŠgvaxta me­ ßvalri frekar opinni krˇnu. GŠti jafnvel flokkast undir stˇrvaxinn runna. B÷rkur ljˇsgrßr, slÚttur og ■unnur og brotnar upp Ý ■unnar fl÷gur me­ aldrinum. ┴rssprotar ■ykkir, stinnir, rau­br˙nir. Brum keilulaga, dj˙prau­, meira e­a minna lÝmkennd, stˇr e­a allt a­ 20 mm, a­allega me­ rau­br˙num hßrum Ý oddinn og ß j÷­rum brumhlÝfa.
     
Lřsing   Bl÷­in stˇr, stakfj÷­ru­, hvert lauf allt a­ 33 sm me­ rau­ri mi­taug og 7-8 laufbla­ap÷rum. Hvert smßlauf allt a­ 10 x 2,6 sm, oddbaugˇtt-lensulaga og mjˇkkar smßm saman til enda, langydd, fÝntennt nŠr ■vÝ a­ grunni og ekki n÷bbˇtt ß ne­ra bor­i, skŠrgrŠn ß efra bor­i, ÷gn d˙nhŠr­ ß unga aldri, grßgrŠn og d˙nhŠr­ ß ne­ra bor­i, bogsdregin e­a brei­keilulaga Ý grunninn og haustlitir eru gulir. Blˇmin Ý stˇrum hßlfsveipum, hver allt a­ 14 sm Ý ■vermßl. Bikarinn lÝtill, bj÷llulaga me­ fimm sepum. Krˇnubl÷­ nŠr kringlˇtt, hvÝt, 2-5 mm ß lengd. ═ hverju blˇmi eru margir frŠflar og 3-4, hßlfundirsŠtnar frŠvur, ekki samvaxar ofan til, dßlÝti­ hŠr­ar. StÝlar allt a­ 2 mm, me­ nokkru millibili. FrŠflar eru styttri en krˇnubl÷­in. Aldin gljßandi appelsÝnugul-rau­ a­ 7,5-8 mm, nßnast k˙lulaga. Aldinin eru Št en fremur s˙r ß brag­i­. Bikarbl÷­ varla kj÷tkennd. Hvert aldin er me­ 1-2 frŠjum sem eru gulleit en ver­a kastanÝubr˙n me­ ■roska, lÝti­ e­a 3 x 2 mm. T÷luvert breytileg tegund. 2n=34 (McAll.) LÝkist fjallareyni en sß er me­ rau­ari ßrssprota og langyddari bl÷­ og brum sem ekki eru lÝmug. ┴■ekkur Ýslenska reyninum en ■ekkist frß honum ß d÷kkum, lÝmugum og lÝtt hŠr­um brumum en brum, blˇmsveipar og bl÷­ reynis eru ßberandi hŠr­. LÝkist einnig mj÷g skrautreyni en ■ß tegund mß ■ekkja ß mun blßgrŠnni bl÷­um sem ekki eru tennt ne­an til auk ■ess sem hann er me­ t÷luvert stŠrri blˇm og ber, berin rau­. Svo mß nefna a­ bl÷­in ß S. decora eru afl÷ng-lensulaga ?oftast jafnbrei­ a­ hluta til en mjˇkka sÝ­an sn÷gglega Ý oddinn, d÷kkblßgrŠn og grˇftennt. Bl÷­in ß Sorbus americana eru odddregin nßnast frß grunni og ˙t Ý enda, mjˇkka smßm saman fram Ý enda, fagurgrŠn, mun fÝntenntari og yfirleitt fleiri (7-8 bla­p÷r) en ß skrautreyni. FrŠ Sorbus decora, aflengri, ljˇsari og um helmingi stŠrri en frŠ Sorbus americana. Brum dj˙prau­ ß Sorbus americana en svartrau­ e­a nŠr sv÷rt ß Sorbus decora.
     
Heimkynni   M & A N AmerÝka (nor­ur til Nřfundnalands).
     
Jar­vegur   Frjˇr, dj˙pur, rakaheldinn.
     
Sj˙kdˇmar  
     
Harka   2
     
Heimildir   1, 15
     
Fj÷lgun   Sßning, sumargrŠ­lingar.
     
Notkun/nytjar   ═ ra­ir, Ý ■yrpingar, Ý bl÷ndu­ trjß- og runnabe­, sem stakstŠtt trÚ.
     
Reynsla   Har­ger­ og au­rŠktu­ tegund. ŮrÝfst mj÷g vel Ý gar­inum. Elsta eintaki­ kom sem nr. 369 frß MontrÚal HB 1985-86 og er Ý P2-J07 (efra svŠ­i, nor­urbe­) grˇ­ursett 1991. Greining sta­fest 2001 og aftur 2007. Ekki au­greindur frß skrautreyni (S. decora) og sumar heimildir tala um blendinga ß milli ■eirra, sem reyndar ver­ur a­ telja vafasamt.
     
Yrki og undirteg.  
     
┌tbrei­sla  
     
Hnappareynir
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is