Jˇn Thoroddsen - BarmahlÝ­

Hlíðin mín fríða
hjalla meður græna
og blágresið blíða
og berjalautu væna,
á þér ástaraugu
ungur réð ég festa,
blómmóðir bezta!

Sá ég sól roða
síð um þína hjalla
og birtu boða
brúnum snemma fjalla.
Skuggi skauzt úr lautu,
skreið und gráa steina,
leitandi leyna.

Blómmóðir bezta,
beztu jarðargæða
gaf þér fjöld flesta
faðir mildur hæða.
Hver mun svo, er sér þig,
sálar þjáður dofa,
að gleymi guð lofa?

Hlíð, þér um haga
hlýr æ blási andi,
döggvi vordaga
dögg þig sífrjóvgandi!
Um þig aldrei næði,
af þér svo að kali,
vetur vindsvali!


Rosa foetida
ĂttkvÝsl   Rosa
     
Nafn   foetida
     
H÷fundur   Herrmann
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Gullrˇs
     
Ătt   RˇsaŠtt (Rosaceae).
     
Samheiti   R. lutea Miller, Rosa eglanteria Mill. non L., Rosa cerea R÷ssig ex RedoutÚ, Rosa eglanteria RedoutÚ & Thory
     
LÝfsform   Lauffellandi runni.
     
Kj÷rlendi   Sˇl.
     
Blˇmlitur   Dj˙pgulur.
     
BlˇmgunartÝmi   ┴g˙st.
     
HŠ­   100-150 sm (-300 sm)
     
Vaxtarhra­i  
     
 
Vaxtarlag   UpprÚttur runni, einblˇmstrandi. Greinar upprÚttar e­a bogsveig­ar, 100-300 sm, d÷kkbr˙nar Ý fyrstu, seinna grßleitar me­ fßeina, beina e­a bogna, mislanga ■yrna, breikka sn÷gglega ne­st, oftast lÝka me­ ■ornhßr. Axlabl÷­in mj÷g mjˇ.
     
Lřsing   Laufin sumargrŠn, smßlauf 5-9, oddbaugˇtt til ÷fugegglaga. 1,5-4 sm, snubbˇtt til nŠstum ydd. skŠrgrŠn, meira e­a minna hßrlaus ß efra bor­i; daufgrŠn, d˙nhŠr­ og meira e­a minna leyti me­ kirtla ß ne­ra bor­i, ja­rar me­ fremur fßar, samsettar kirtiltennur. Engin sto­bl÷­. BlˇmstŠ­in slÚtt e­a me­ ■ornhßr. Blˇmin st÷k e­a stundum 2-4, einf÷ld, 5-7,5 sm Ý ■vermßl, me­ ˇ■Šgilega lykt. Bikarbl÷­in heilrend e­a me­ fßeina hli­arflipa, lensulaga, breikka Ý oddinn, hßrlaus e­a me­ kirtil■ornhßr upprÚtt og langŠ. Krˇnubl÷­in dj˙pgul. FrŠnin hŠr­. Nřpur hn÷ttˇttar, m˙rsteinsrau­ar, 0,8-1 sm, slÚttar e­a me­ ■ornhßr.
     
Heimkynni   SV & V M AsÝa.
     
Jar­vegur   Me­al■urr, frjˇr, framrŠstur.
     
Sj˙kdˇmar  
     
Harka   4
     
Heimildir   = 1, 2, Bjarnason, ┴.H. ritstj. 1996: Stˇra gar­blˇmabˇkin AlfrŠ­i gar­eigandans ReykjavÝk, http:/www.welt-der-rosen,de/duftrosen/_duftrosen.htm, davesgarden.com/guides/pf/go/165779/#b
     
Fj÷lgun   Sßning, sumar-, sÝ­sumar- e­a vetrargrŠ­lingum, ßgrŠ­sla, brumßgrŠ­sla.
     
Notkun/nytjar   ═ ■yrpingar, sem stakstŠ­ur runni, Ý bl÷ndu­ be­.
     
Reynsla   Gullrˇsinni var sß­ Ý Lystigar­inum 1992. Nokkrar pl÷ntur hafa veri­ ß reitasvŠ­inu. ŮŠr kala allar, mismiki­, rÚtt lifa, vaxa lÝti­. (2009).
     
Yrki og undirteg.  
     
┌tbrei­sla   D÷kkgul blˇmliturinn mikilvŠgur ■egar rˇsin er notu­ vi­ kynbl÷ndun rˇsa.
     
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is