Jˇn Thoroddsen - BarmahlÝ­

Hlíðin mín fríða
hjalla meður græna
og blágresið blíða
og berjalautu væna,
á þér ástaraugu
ungur réð ég festa,
blómmóðir bezta!

Sá ég sól roða
síð um þína hjalla
og birtu boða
brúnum snemma fjalla.
Skuggi skauzt úr lautu,
skreið und gráa steina,
leitandi leyna.

Blómmóðir bezta,
beztu jarðargæða
gaf þér fjöld flesta
faðir mildur hæða.
Hver mun svo, er sér þig,
sálar þjáður dofa,
að gleymi guð lofa?

Hlíð, þér um haga
hlýr æ blási andi,
döggvi vordaga
dögg þig sífrjóvgandi!
Um þig aldrei næði,
af þér svo að kali,
vetur vindsvali!


Viburnum glomeratum
ĂttkvÝsl   Viburnum
     
Nafn   glomeratum
     
H÷fundur   Maxim.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Geislaber
     
Ătt   Geitbla­sŠtt (Caprifoliaceae).
     
Samheiti   Viburnum veitchii C.H. Wright
     
LÝfsform   Lauffellandi runni.
     
Kj÷rlendi   Sˇl, hßlfskuggi.
     
Blˇmlitur   HvÝtur.
     
BlˇmgunartÝmi   MaÝ-j˙nÝ.
     
HŠ­   1-1,5 m
     
Vaxtarhra­i  
     
 
Geislaber
Vaxtarlag   Lauffellandi runni, ■Úttur, upprÚttur runni, 1,5 m, greinar ■Útt stjarn-ullhŠr­ Ý fyrstu.
     
Lřsing   Lauf 12,5 Î 7,5 sm, egglaga, langydd, grunnur hjartalaga til bogadreginn, hvasstennt e­a me­ fßar tennur. LÝti­ eitt stjarnullhŠr­ og sn÷rp ofan, ■Útt stjarnhŠr­ ne­an. Laufleggir ■Útt stjarnullhŠr­ir. Blˇmin hvÝt, 6,5 mm, ÷ll frjˇ, Ý fl÷tum mj÷g hreistur-ullhŠr­um, oftast 7-geisla sk˙f, sem er allt a­ 12,5 sm Ý ■vermßl. Blˇmskipunarleggur sterklegur, bikar stjarnullhŠr­ur til lˇhŠr­ur. Aldin 8 mm, stutt-oddvala, rau­ ver­a seinna sv÷rt. Blˇmin eru tvÝkynja og frŠvu­ af skordřrum. Plantan frjˇvgar sig ekki sjßlf.
     
Heimkynni   M KÝna.
     
Jar­vegur   LÚttur, sendinn, me­al■ungur jar­vegur. Sřrustig skiptir ekki mßli. ŮrÝfst best Ý r÷kum jar­vegi.
     
Sj˙kdˇmar  
     
Harka   5
     
Heimildir   = 1, http://www.pfaf.org
     
Fj÷lgun   Sßning, sumargrŠ­lingar. FrŠinu er best a­ sß Ý sˇlreit strax og ■a­ hefur nß­ fullum ■roska. SpÝrunin getur veri­ hŠg og stundum tekur h˙n meira en 18 mßnu­i. Ef frŠinu er safna­ ┤grŠnu┤ (■egar ■a­ er ■roska­ en ß­ur en ■a­ er trÚna­) og sß­ strax Ý sˇlreit, Štti ■a­ a­ spÝra nŠsta vor. FrŠ sem hefur veri­ geymt ■arf 2 mßna­a hitame­fer­ og 3 mßna­ kuldame­fer­ og svo getur teki­ ■a­ 18 mßnu­i a­ spÝra. Dreifplanti­ ungpl÷ntunum hverri Ý sinn pott strax og ■Šr eru or­nar nˇgu stˇrar til a­ handfjatla ■Šr og lßti­ ■Šr vaxa ßfram Ý sˇlreit e­a grˇ­urh˙si. Grˇ­ursetji­ ß framtÝ­arsta­inn sÝ­la vors e­a snemmsumars nŠsta ßr. SumargrŠ­lingar eru settir Ý sˇlreit snemmsumars. Setji­ hverja og eina pl÷ntu Ý sinn pott strax og ■Šr fara a­ rŠtast og grˇ­ursetji­ ■Šr a­ vori e­a snemsumars nŠsta ßr. SumargrŠ­lingar eru teknir af hßlftrÚnu­um vi­i, 5-8 sm langir me­ hŠl er hŠgt a­ taka Ý j˙lÝ-ßg˙st og settir Ý sˇlreit. Planti­ ■eim hverjum Ý sinn pott strax og ■eir fara a­ rŠtast. Ůa­ getur veri­ erfitt a­ lßta ■essa grŠ­linga lifa af veturinn. Best er a­ hafa ■ß Ý grˇ­urh˙si e­a sˇlreit ■ar til nŠsta vors ß­ur en grŠ­lingarnir eru grˇ­ursettir Ý be­. HaustgrŠ­lingar eru haf­ir Ý sˇlreit, ■eir Šttu a­ rŠtast snemma nŠsta vor. Setji­ ■ß Ý potta ■egar ■eir eru or­nir nˇgu stˇrir til a­ handfjatla ■ß og planti­ ■eim ˙t a­ sumrinu ef ■eir hafa vaxi­ nˇgu miki­ a­ ÷­rum kosti eru pl÷nturnar haf­ar Ý sˇlreit nŠsta vetur og grˇ­ursetju­ ■Šr nŠsta vor. ----------------- SveiggrŠ­sla ß ßrsprotum fer fram Ý j˙lÝ-ßg˙st. SveiggrŠ­slan tekur 15 mßnu­i.
     
Notkun/nytjar   ═ ■yrpingar, sem stakstŠ­ur runni, Ý be­kanta ß trjßbe­um. Au­rŠktu­ planta, sem ■rÝfst Ý flestum jar­vegsger­um, en sÝst ■ˇ Ý m÷grum og ■urrum. Vex best Ý frjˇum, dj˙pum. leirkenndum jar­vegi Ý sˇl e­a hßlfskugga. Best er a­ plantan sÚ Ý skugga Ý morgunsˇlinni snemma ß morgnanna ß vorin. Nßskyldur lambarunna (V. lanata), en er ekki eins har­ger­ur og hann.Plantan frjˇvgar sig ekki sjßlf, og ■arf a­ lßta vaxa hjß erf­afrŠ­ilega ˇlÝkri pl÷ntu til a­ geta mynda­ aldin og frjˇ frŠ.
     
Reynsla   ═ Lystigar­inum er til planta sem sß­ var til 1978 og grˇ­ursett Ý be­ 1988, er falleg en kelur lÝti­ eitt. Einnig er til planta sem sß­ var til 1984 og grˇ­ursett Ý be­ 1988, falleg planta sem kelur nŠstum ekkert. Har­ger­ur og hefur reynst vel Ý gar­inum.
     
Yrki og undirteg.  
     
┌tbrei­sla  
     
Geislaber
Geislaber
Geislaber
Geislaber
Geislaber
Geislaber
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is