Pßll Ëlafsson, Ljˇ­i­ Vetrarkve­ja
Margt er gott að muna þér
þó mér þú fyndist langur.
Farðu vel, þú færðir mér
fögnuð bæði og angur.

Þó að nísti frostið fast
og fölni grænir hagar
eftir þetta kuldakast
koma betri dagar.
Viburnum opulus
ĂttkvÝsl   Viburnum
     
Nafn   opulus
     
H÷fundur   L.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   ┌lfaber
     
Ătt   Geitbla­sŠtt (Caprifoliaceae).
     
Samheiti  
     
LÝfsform   Lauffellandi runni.
     
Kj÷rlendi   Sˇl e­a hßlfskuggi.
     
Blˇmlitur   RjˇmahvÝtur.
     
BlˇmgunartÝmi   J˙nÝ-j˙lÝ og frŠ ■roska­ Ý september-oktˇber
     
HŠ­   1,5.2 m (5 m) hßr og ßlÝka brei­ur.
     
Vaxtarhra­i   Vex me­alhratt.
     
 
┌lfaber
Vaxtarlag   SumargrŠnir runnar, allt a­ 4,5 m hßr, myndar ■ykkni, stofnar upprÚttir, grßir, b÷rkur ■unnur. ┴rsprotar hßrlausir.
     
Lřsing   Lauf allt a­ 10 Î 10 sm, minna ß hlynlauf, 3-, stundum 4- e­a 5-flipˇtt, flipar hvassyddir, laufin grˇf og ˇreglulega tennt, d÷kkgrŠn og glansandi ß efra bor­i, ullhŠr­ ß ne­ra bor­i, ver­a vÝnrau­ a­ haustinu. Laufleggir allt a­ 2 sm, kirtilhŠr­ir, me­ par af axlabl÷­um vi­ grunninn, axlabl÷­ ■unn, bandlaga. Blˇmin allt a­ 2 mm Ý ■vermßl, rjˇmahvÝt, lÝtil og frjˇ, og ˇfrjˇ og skrautleg, Ý fl÷tum sk˙fum, 7,5 sm Ý ■vermßl. FrŠflar gulir. Aldin 8,5 mm, hn÷ttˇtt, skŠrrau­. Blˇmin eru tvÝkynja og frŠvu­ af skordřrum og getur frŠva­ sig sjßlfa. Plantan frjˇvgar sig sjßlf.
     
Heimkynni   Evrˇpa, NV AfrÝka, Litla AsÝa, Kßkasus, M AsÝa.
     
Jar­vegur   LÚttur, sendinn, me­al■ungur jar­vegur, sřrustig skiptir ekki mß. ŮrÝfst best Ý r÷kum jar­vegi.
     
Sj˙kdˇmar  
     
Harka   Z3 og er ekki vi­kvŠmur fyrir frosti.
     
Heimildir   = 1, http://www.pfaf.org
     
Fj÷lgun   SumargrŠ­lingar (j˙nÝ-j˙lÝ), sßning, sveiggrŠ­sla, 10 sm sÝ­sumargŠ­lingar. FrŠinu er best a­ sß Ý sˇlreit strax og ■a­ hefur nß­ fullum ■roska. SpÝrunin getur veri­ hŠg og stundum tekur h˙n meira en 18 mßnu­i. Ef frŠinu er safna­ ┤grŠnu┤ (■egar ■a­ er ■roska­ en ß­ur en ■a­ hefur trÚna­) og sß­ strax Ý sˇlreit, Štti ■a­ a­ spÝra nŠsta vor. FrŠ sem hefur veri­ geymt ■arf 2 mßna­a hitame­fer­ og 3 mßna­ kuldame­fer­ ■ar ß eftir og svo getur teki­ ■a­ 18 mßnu­i a­ spÝra. Dreifplanti­ ungpl÷ntunum hverri Ý sinn pott strax og ■Šr eru or­nar nˇgu stˇrar til a­ handfjatla ■Šr og lßti­ ■Šr vaxa ßfram Ý sˇlreit e­a grˇ­urh˙si. Grˇ­ursetji­ ß framtÝ­arsta­inn sÝ­la vors e­a snemmsumars nŠsta ßr. SumargrŠ­lingar eru settir Ý sˇlreit snemmsumars. Setji­ hverja og eina pl÷ntu Ý sinn pott strax og ■Šr fara a­ rŠtast og grˇ­ursetji­ ■Šr a­ vori e­a snemsumars nŠsta ßr. SumargrŠ­lingar eru teknir af hßlftrÚnu­um vi­i, 5-8 sm langir me­ hŠl er hŠgt a­ taka Ý j˙lÝ-ßg˙st og settir Ý sˇlreit. Planti­ ■eim hverjum Ý sinn pott strax og ■eir fara a­ rŠtast. Ůa­ getur veri­ erfitt a­ lßta ■essa grŠ­linga lifa af veturinn. Best er a­ hafa ■ß Ý grˇ­urh˙si e­a sˇlreit ■ar til nŠsta vors ß­ur en grŠ­lingarnir eru grˇ­ursettir Ý be­. HaustgrŠ­lingar eru haf­ir Ý sˇlreit, ■eir Šttu a­ rŠtast snemma nŠsta vor. Setji­ ■ß Ý potta ■egar ■eir eru or­nir nˇgu stˇrir til a­ handfjatla ■ß og planti­ ■eim ˙t a­ sumrinu ef ■eir hafa vaxi­ nˇgu miki­ a­ ÷­rum kosti eru pl÷nturnar haf­ar Ý sˇlreit nŠsta vetur og grˇ­ursetju­ ■Šr nŠsta vor. -------------- SveiggrŠ­sla ß ßrsprotum fer fram Ý j˙lÝ-ßg˙st. SveiggrŠ­slan tekur 15 mßnu­i.
     
Notkun/nytjar   ═ ■yrpingar, sem stakstŠ­ur runni, Ý be­. Au­rŠktu­ planta, sem ■rÝfst Ý flestum jar­vegsger­um, en sÝst ■ˇ Ý m÷grum og ■urrum. Vex best Ý frjˇum, dj˙pum, leirkenndum jar­vegi Ý sˇl. Lifir Ý hßlfskugga en vex ekki vel og myndar ekki aldin vi­ slÝkar a­stŠ­ur. ŮrÝfst ekki vel Ý mj÷g s˙rum jar­vegi. Best er a­ plantan sÚ skygg­ i sˇlinni snemma ß morgnanna ß vorin. Mj÷g skrautleg planta sem ■olir allt a­ ľ 30 ░C og er oft rŠkta­ur Ý g÷r­um. Til eru m÷rg afbrig­i sem hafa hvert sitt nafn.
     
Reynsla   ═ Lystigar­inum er til ein planta sem kom frß grˇ­rarst÷­ 1984 og var grˇ­ursett Ý be­ ■a­ ßr. Kelur oftast lÝti­. Einnig eru til 2 pl÷ntur ˙r sßningu sem sß­ var til 1984, grˇ­ursettar Ý be­ 1988 og 1989, bß­ar hafa kali­ ÷gn en nŠstum ekkert sÝ­ustu ßrin. Me­alhar­ger­ur-har­ger­ur runni, blˇmgast ßrvisst Ý Lystigar­inum
     
Yrki og undirteg.   Nokkur yrki eru Ý rŠktun, t.d. Viburnum opulus 'Rň' sem ■rÝfst vel hÚrlendis, smßger­ari en sjßlf a­altegundin, Viburnum opulus 'Compactum' sem er mj÷g smßgert og hŠgvaxta yrki, Viburnum opulus 'Roseum' er hßr og grannur runni, eing÷ngu me­ ˇfrjˇ, stˇr blˇm Ý k˙lulaga sveip, Viburnum opulus 'Xanthocarpum' er yrki me­ appelsÝnugul-br˙ngul ber og eflaust mß til nefna nokkur fleiri.
     
┌tbrei­sla  
     
┌lfaber
┌lfaber
┌lfaber
┌lfaber
┌lfaber
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is