Í morgunsáriđ - Ragna Sigurđardóttir
Í morgunsárið greiðir hún sér með trékambi. Hægt með föstum
strokum. Vöxturinn er svo mikill að hana kitlar í svörðinn. Hún
strýkur hendinni yfir gróðurinn. Finnur blóm springa út undir
fingurgómunum. Sóleyjar og baldursbrár. Hún leggur kambinn frá
sér. Fer út í garðinn og krýpur. Kippir upp kartöflugrösum. Rótar og
grefur með berum höndum. Djúpt ofan í moldinni finnur hún sætar og
safaríkar appelsínur.
Pinus mugo
Ćttkvísl   Pinus
     
Nafn   mugo
     
Höfundur   Turra.
     
Ssp./var  
     
Höfundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
Höf.  
     
Íslenskt nafn   Fjallafura
     
Ćtt   Ţallarćtt (Pinaceae).
     
Samheiti   P. montana Mill. , Pinus mugo ssp. mugo, Pinus mugo ssp. uncinata, Pinus rotundata, Pinus mugo var. rostrata ofl.
     
Lífsform   Sígrćnn runni eđa tré.
     
Kjörlendi   Sól.
     
Blómlitur   Kk reklar gulir, appelsínugulir, rauđir.
     
Blómgunartími   Maí-júní.
     
Hćđ   1-3 m
     
Vaxtarhrađi  
     
 
Fjallafura
Vaxtarlag   Runni međ uppréttar greinar eđa međ lágan stofn og keilulaga krónu (allt ađ 6 m hár) eđa jarđlćgur runni, međ marga hnébeygđa stofna. Börkur grábrúnn, hreistrugur sundurskorinn af óreglulegum plötum, en losna ekki. Ársprotar í fyrstu ljósgrćn síđar brúnir til svartbrúnir, hárlausir.
     
Lýsing   Brum lang-egglaga, 6 mm löng, ydd, mjög kvođug, slíđur hreistur ţétt ađlćg. Barrnálar tvćr saman, sigđlaga, bognar ađ sprotanum, oft líka ögn snúnar, 3-4 sm langar, 1,5-2 mm breiđar og međ hornkenndan odd, jađar fínsagtenntur. Nálar beggja vegna međ ógreinilegar loftaugarađir, kvođugangur viđ yfirhúđ. Könglar nćstum endastćđir, legglausir eđa á stuttum legg, uppréttir eđa láréttir eđa dálítiđ hangandi, 1-2-3(-4) saman, egglaga til keilulaga, 2-6 sm langir 1,5-4 sm breiđir. Hreisturskildir gulbrúnir til dökkbrúnir, ţrymill ljósari og flatur og međ dökkan hring utan um, ekki baksveigđar og ekki međ krók. Frć egglaga, 5 mm löng, ljósgrábrún međ 10-15 mm langa vćngi.
     
Heimkynni   Fjöll í M Evrópu og á Balkanskaga, N & M Apennínafjöll (-2700 m hćđ).
     
Jarđvegur   Ţurr, má vera magur.
     
Sjúkdómar   Furulús (ekki teljandi skađi ţó).
     
Harka   3
     
Heimildir   1, 7
     
Fjölgun   Sáning.
     
Notkun/nytjar   Í skjólbelti, í ţyrpingar, sem stakstćđ tré, í skógrćkt, í stór ker.
     
Reynsla   Nokkrar misgamlar fjallafurur eru til í Lystigarđinum, ţrífast vel. Yfirleitt ekkert kal. Harđgerđ, vindţolin. Skýla ţarf ungplöntum ađ vetri. Bindur vel jarđveg (trefjarót). Góđir reitir af fjallafuru eru til dćmis viđ Rauđavatn, á Ţingvöllum, í Kjarna, í Vađlareit og víđar. Vaxtarlag líkist mjög vaxtarlagi runnafuru (Pinus pumila) en sú fura er međ fimm nálar í knippi.
     
Yrki og undirteg.   Pinus mugo 'Pumilio' - dvergfura - dvergvaxin, margstofna - ath. betur nafn. Ţetta yrki er mikiđ rćktađ hérlendis og töluvert viđkvćmara en ađaltegundin. Ţar ađ auki eru fjölmörg yrki Pinus mugo í rćktun í Evrópu sem vert vćri ađ prófa hérlendis svo sem 'Aurea, 'Compacta', 'Gnom', 'Kobold', 'Mops', 'Prostrata' og fleiri. Náskyld tegund er bergfura (Pinuns uncinata) sem er oftast einstofna og getur orđiđ 15-20 m há.
     
Útbreiđsla  
     
Fjallafura
Fjallafura
Fjallafura
Fjallafura
Fjallafura
Fjallafura
Fjallafura
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is