Jˇn Thoroddsen - BarmahlÝ­

Hlíðin mín fríða
hjalla meður græna
og blágresið blíða
og berjalautu væna,
á þér ástaraugu
ungur réð ég festa,
blómmóðir bezta!

Sá ég sól roða
síð um þína hjalla
og birtu boða
brúnum snemma fjalla.
Skuggi skauzt úr lautu,
skreið und gráa steina,
leitandi leyna.

Blómmóðir bezta,
beztu jarðargæða
gaf þér fjöld flesta
faðir mildur hæða.
Hver mun svo, er sér þig,
sálar þjáður dofa,
að gleymi guð lofa?

Hlíð, þér um haga
hlýr æ blási andi,
döggvi vordaga
dögg þig sífrjóvgandi!
Um þig aldrei næði,
af þér svo að kali,
vetur vindsvali!


Betula utilis
ĂttkvÝsl   Betula
     
Nafn   utilis
     
H÷fundur   D. Don
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   SnŠbj÷rk
     
Ătt   BjarkarŠtt (Betulaceae).
     
Samheiti  
     
LÝfsform   TrÚ
     
Kj÷rlendi   Sˇl, hßlfskuggi
     
Blˇmlitur   GrŠnleitur til kakˇbr˙nn
     
BlˇmgunartÝmi   MaÝ
     
HŠ­   10-13 m (- 20 m)
     
Vaxtarhra­i   Hra­vaxta
     
 
Vaxtarlag   TrÚ, allt a­ 20 m hßtt Ý heimkynnum sÝnum. B÷rkur ■unnur, flagnar Ý lßrÚttar pappÝrslÝkar rŠmur (nŠfra), bleikar til appelsÝnubr˙nar, me­ hvÝtt hrÝm. ┴rsprotar rau­br˙nir a­ haustinu, ■Útt-kirtilhŠr­ir, grß-langhŠr­ir.
     
Lřsing   Laufin 5-12 Î 3-7 sm, egglaga, fremur grˇf-sagtennt, tennur misstˇrar. Laufin oddregin, grunnur bogadreginn til brei­-fleyglaga, d÷kkgrŠn ofan, ljˇsari ne­an, gullgul a­ haustinu, le­urkennd, hßrlaus til lÝti­ eitt hŠr­ ofan, hŠr­ ß Š­astrengjunum ß ne­ra bor­i. Ă­astrengir Ý 10-14 p÷rum, upphleyptir ß ne­ra bor­i. Laufleggir 2-3 sm, d˙nhŠr­ir. Blˇmin eru einkynja (hvert einstakt blˇm er anna­ hvort karlkyns e­a kvenkyns en bŠ­i kynin er a­ finna ß s÷mu pl÷ntunni). VindfrŠvun. Karlreklar allt a­ 12 sm. Ůroska­ir kvenreklar 2,5-3,5 sm Î 10-12 mm, ˙tstŠ­ir til hßlfhangandi, sÝvalir, rekilhreistur d˙nhŠr­, mi­flipinn bogadreginn ofan, lengri en hli­afliparnir.
     
Heimkynni   Himalaja
     
Jar­vegur   LÚttur, sendinn jar­vegur til me­al■ungur, helst vel framrŠstur.
     
Sj˙kdˇmar   TrÚn eru mj÷g vi­kvŠm fyrir hunangssvepp.
     
Harka   Z8
     
Heimildir   = 1, http://www.pfaf.org
     
Fj÷lgun   Sßning, sumargrŠ­lingar
     
Notkun/nytjar   ═ be­, Ý ra­ir, Ý ■yrpingar.
     
Reynsla   ═ Lystigar­inum er til ein planta undir ■essu nafni sem var sß­ til 1990, grˇ­ursett Ý be­ 1992, hefur kali­ lÝtillega gegnum ßrin.
     
Yrki og undirteg.  
     
┌tbrei­sla  
     
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is