Jˇn Thoroddsen - BarmahlÝ­

Hlíðin mín fríða
hjalla meður græna
og blágresið blíða
og berjalautu væna,
á þér ástaraugu
ungur réð ég festa,
blómmóðir bezta!

Sá ég sól roða
síð um þína hjalla
og birtu boða
brúnum snemma fjalla.
Skuggi skauzt úr lautu,
skreið und gráa steina,
leitandi leyna.

Blómmóðir bezta,
beztu jarðargæða
gaf þér fjöld flesta
faðir mildur hæða.
Hver mun svo, er sér þig,
sálar þjáður dofa,
að gleymi guð lofa?

Hlíð, þér um haga
hlýr æ blási andi,
döggvi vordaga
dögg þig sífrjóvgandi!
Um þig aldrei næði,
af þér svo að kali,
vetur vindsvali!


Alnus rubra
ĂttkvÝsl   Alnus
     
Nafn   rubra
     
H÷fundur   Bong.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Ry­÷lur
     
Ătt   BjarkarŠtt (Betulaceae).
     
Samheiti   Alnus oregona Nutt.
     
LÝfsform   Lauffellandi trÚ.
     
Kj÷rlendi   Sˇl.
     
Blˇmlitur   Kvenreklar rau­ir.
     
BlˇmgunartÝmi   Vor.
     
HŠ­   6-15 m
     
Vaxtarhra­i   Vex hratt.
     
 
Vaxtarlag   Lauffellandi trÚ allt a­ 30 m hßtt Ý heimkynnum sÝnum, sjaldan 40 m, krˇnan mjˇ-přramÝdalaga. Greinar dßlÝti­ hangandi, sprotarnir kanta­ir, hßrlausir, lÝmkenndir, d÷kkrau­ir Ý fyrstu, brum ßv÷l-ydd, d÷kkrau­, 0,6-1 sm, stilku­ og lÝmug, brumhlÝfar me­ lÝmkennda kvo­u.
     
Lřsing   Lauffellandi trÚ, allt a­ 30 m hßtt, sjaldan 40 m, krˇnan mjˇ přramÝdalaga. Greinar dßlÝti­ hangandi, sprotarnir kanta­ir, hßrlausir, lÝmkenndir, d÷kkrau­ir Ý fyrstu, brum ßv÷l-ydd, d÷kkrau­, 0,6-1 sm, stilku­ og lÝmug, brumhlÝfar me­ lÝmkennda kvo­u. Lauf stakstŠ­, 8-17 Î 5-11 sm, st÷ku sinnum allt a­ 20 sm, egglaga til oddbaugˇtt, ydd, grunnur brei­-fleyglaga, ja­rar ni­ursveig­ir, laufin grunnflipˇtt e­a stˇrtennt, tennur ˇreglulega tvÝtenntar, d÷kkgrŠn ofan grß- e­a blßgrŠn ne­an, me­ rau­br˙na d˙nhŠringu en a­eins ß me­an ■au eru ung, ver­ur hßrlaus nema ß Š­astrengjunum, bla­stilkur appelsÝnubr˙nn. Ă­astrengjap÷r 12-15, samsÝ­a, rau­, laufleggur 1,5-2,5 sm. Blˇmin einkynja, karlreklar 15-30 sm, mjˇir allt a­ 0,5 sm, 3-5 saman. Aldin (kvenreklar) allt a­ 3 sm, tunnulaga, 3-6 saman ß appelsÝnurau­um leggjum ß greinaendum. Kvenreklar eru rau­ir Ý blˇmgun.
     
Heimkynni   Kanada, BandarÝkin.
     
Jar­vegur   Rakur, vel framrŠstur, dj˙pur sendinn leirjar­vegur.
     
Sj˙kdˇmar  
     
Harka   6
     
Heimildir   1, http://dendro.cnre.vt.edu
     
Fj÷lgun   Sßning, sumargrŠ­lingar. ----- Ůegar sß­ er a­ vori Štti frŠi­ a­ spÝra vel, ef ■au eru ekki ■akin ■ar sem frŠin ■urfa sˇlarljˇsi­ til a­ spÝra; spÝrar best Ý fullri sˇl. Sßi­ frŠinu Ý ker e­a bakka ■ar sem moldin er bl÷ndu­ ßbur­i sem leysist hŠgt upp. Ůjappi­ moldina og sßi­ frŠinu strjßlt og jafnt ß yfirbor­ jar­vegsins. Ůegar pl÷nturnar eru or­nar nˇgu stˇrar til a­ handfjatla ■Šr eru ■Šr grˇ­ursettar hver Ý sinn pott. Ef ■Šr vaxa nˇgu vel er hŠgt a­ grˇ­ursetja ■Šr ß framtÝ­arsta­inn a­ samsumrinu, ef ekki er hŠgt a­ grˇ­ursetja ■Šr ßri seinna. FrŠi­ ■arf ekki forkŠla, en samt getur spÝrunin or­i­ betri eftir frŠi­ er forkŠlt Ý 1-3 mßnu­i. Ůegar ■a­ er gert er frŠinu blanda­ saman vi­ raka mosamold e­a sand. Setji­ bl÷nduna Ý loft■Útta krukku e­a loka­an plastpoka Ý kŠliskßpinn Ý 1-3 mßnu­i ß­ur en sß­ er. Me­fer­in er ekki nau­synleg ef frŠinu er sß­ a­ haustinu, hitastigi­ og rakinn a­ vetrinum gerir sama gagn.
     
Notkun/nytjar   Sem takstŠ­ trÚ, Ý ■yrpingar.
     
Reynsla   ═ Lystigar­inum er til ein planta undir ■essu nafni sem sß­ var til 2002 og er enn Ý reit 2011, lofar gˇ­u.
     
Yrki og undirteg.  
     
┌tbrei­sla  
     
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is