═ morgunsßri­ - Ragna Sigur­ardˇttir
Í morgunsárið greiðir hún sér með trékambi. Hægt með föstum
strokum. Vöxturinn er svo mikill að hana kitlar í svörðinn. Hún
strýkur hendinni yfir gróðurinn. Finnur blóm springa út undir
fingurgómunum. Sóleyjar og baldursbrár. Hún leggur kambinn frá
sér. Fer út í garðinn og krýpur. Kippir upp kartöflugrösum. Rótar og
grefur með berum höndum. Djúpt ofan í moldinni finnur hún sætar og
safaríkar appelsínur.
Symphytum tuberosum
ĂttkvÝsl   Symphytum
     
Nafn   tuberosum
     
H÷fundur   L.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   PÝpuvalurt
     
Ătt   MunablˇmaŠtt (Boraginaceae).
     
Samheiti  
     
LÝfsform   Fj÷lŠr.
     
Kj÷rlendi   Hßlfskuggi.
     
Blˇmlitur   GulhvÝtur.
     
BlˇmgunartÝmi   Vorblˇmstrandi.
     
HŠ­   40-60 sm
     
Vaxtarhra­i  
     
 
Vaxtarlag   UpprÚttur fj÷lŠringur, allt a­ 60 sm hßr, vex upp af skri­ulum, ■ykkum, hn˙­ˇttum jar­st÷ngli. St÷nglar ˇgreindir e­a me­ 1-2 stuttar greinar efst, ■akinn aftursveig­um ■ornhßrum.
     
Lřsing   Lauf me­ ■ornhŠr­ sem eru ■Úttust ne­st, grunnlauf hverfa vi­ blˇmgun, eru egg-spa­alaga, leggl÷ng, leggir me­ vŠngi. Mi­lauf egglensulaga til oddbaugˇtt, 10-14 x 3-6 sm, leggstutt, ßberandi miki­ stŠrri en ■au ne­stu. Efstu laufin legglaus. Blˇmskipun me­ 4-16 blˇm, st÷ku sinnum fleiri. Blˇmleggir d˙nhŠr­ir, dr˙pandi. Bikar 5-8 mm, tennur band-lensulaga, yddar. Flipar Ż-1/10 af lengd bikarsins og um ■a­ bil Ż af lengd krˇnunnar. Krˇnan 1,3-1,9 sm, gulhvÝt me­ brei­bj÷llulaga krˇnutungu og aftursvei­a flipa. FrŠflar me­ frjˇhnappa 2 x lengd frjˇ■rß­anna. Ginleppar 2 x lengri en frŠflarnir, ■rÝhyrndir langyddir. FrŠ(hnetur) ÷gn bognar, hrukkˇttar, fÝnhn˙skˇttar.
     
Heimkynni   V, M & S Evrˇpa, NV Tyrkland.
     
Jar­vegur   Frjˇr, rakur.
     
Sj˙kdˇmar  
     
Harka   5
     
Heimildir   1,2
     
Fj÷lgun   Sßning, skipting, rˇtargrŠ­lingar.
     
Notkun/nytjar   Sem ■ekja, Ý brei­ur, sem undirgrˇ­ur, Ý fj÷lŠringabe­.
     
Reynsla   ═ uppeldi sem stendur.
     
Yrki og undirteg.  
     
┌tbrei­sla  
     
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is