Snorri Hjartarson - Lyng

Gott er að leggjast í lyngið,
sjá lauf glóa, finna kvik
fjaðurmjúk atlot þess, fagna
í fegurð jarðar meðan rauð
og lág sólin lækkar
og lyngbreiðan er ilmgrænt haf
sem ber þig að hljóðri húmströnd
og hylur þig gleymsku.

Rosa villosa
ĂttkvÝsl   Rosa
     
Nafn   villosa
     
H÷fundur   L.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Lˇrˇs
     
Ătt   RˇsaŠtt (Rosaceae).
     
Samheiti   R. mollis Sm., R. villosa auct. (ssp. mollis), R. pomifera Herrm., R. villosa L. v. pomifera (Herrm.) Desv. (ssp. villosa).
     
LÝfsform   Lauffellandi runni.
     
Kj÷rlendi   Sˇl.
     
Blˇmlitur   Dj˙pbleikur.
     
BlˇmgunartÝmi   J˙lÝ-ßg˙st.
     
HŠ­   100-240 sm
     
Vaxtarhra­i  
     
 
Lˇrˇs
Vaxtarlag   Villirˇs, sem lÝka er rŠktu­ sem klifurrˇs, lotublˇmstrandi, ■Úttgreindur runni, oft me­ rˇtarskot. Greinarnar stinnar, beinar 100-240 sm, rau­leitar me­an ■Šr eru ungar. NŠstum ■yrnalaus e­a me­ strjßla, granna, beina e­a ÷gn bogna, misstˇra ■yrna. Axlabl÷­in brei­.
     
Lřsing   Laufin eru sumargrŠn, smßlaufin 5-9, blßgrŠn, oddbaugˇtt, 3,2-6,5 sm, ydd e­a snubbˇtt, hŠr­ bŠ­i ofan og ne­an, oft me­ ■Útta, eplailmandi kirtla ß ne­ra bor­i, ja­rar me­ samsettar kirtiltennur. Sto­bl÷­ brei­, hylja oft blˇmsŠtin. BlˇmsŠtin me­ ■Útt kirtil■ornhßr. Blˇmin 1-3 e­a fleiri, einf÷ld, ilma lÝtillega, eplailmur, 2,5-6,5 sm Ý ■vermßl. Bikarbl÷­in me­ fßeina hli­aflipa, langydd, kirtilhŠr­ ß ytra bor­i, eru lengi ß nřpunum. Krˇnubl÷­in dj˙pbleik. StÝlar ekki samvaxnir, nß ekki fram ˙r blˇminu. FrŠni ullhŠr­. Nřpur mj÷g stˇrar, allt a­ 3 sm brei­ar og eru Ý laginu eins og epli, appelsÝnurau­ar til d÷kkrau­ar, kirtil-■ornhŠr­ar.
     
Heimkynni   M & S Evrˇpa, Tyrkland, Kßkasus.
     
Jar­vegur   Frjˇr, me­alrakur, vel framrŠstur.
     
Sj˙kdˇmar  
     
Harka   H4
     
Heimildir   2, http://www.welt-der-rosen,de/duftrosen/_duftrosen.htm, www.pfaf.org/user/plant.aspx?LatinName=Rosa+villosa
     
Fj÷lgun   SÝ­sumargrŠ­lingar me­ hŠl, skifting ß rˇtarskotum ■egar plantan er Ý dvala, sveiggrŠ­sla, (tekur 12 mßnu­i).
     
Notkun/nytjar   Rˇsin ■rÝfst betur Ý kalksnau­um jar­vegi en kalkrÝkum, vel framrŠstum og getur ■rifist Ý m÷grum jar­vegi, Ĺhßlfskuggaĺ og nor­anundir, a­ minnsta kosti erlendis. Nřpur C-vÝtamÝnrÝkar me­ 800-1200 mg/100 g.
     
Reynsla   Lˇrˇsinni var sß­ 1975, 1986, 1990 og 1992 Ý Lystigar­inum. S˙ elsta (frß 1975) kelur lÝti­ blˇmstrar miki­ og ■roskar nřpur. Planta frß 1986 kelur lÝti­. Planta frß 1990 vex vel og blˇmstrar miki­ og ■roskar nřpur. Pl÷ntur frß 1992 kala nokku­, rÚtt lifa og vaxa lÝti­ til dŠmis 2008 me­ st÷ku blˇm.
     
Yrki og undirteg.  
     
┌tbrei­sla  
     
Lˇrˇs
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is