Ëlafur Jˇhann Sigur­sson - ┴ vordegi
Grundin eignast gullinn fífil,
geislafingur hlýir strjúka
lambakóng með lítinn hnýfil,
lambagrasið rauða og mjúka.

Vappar tjaldur, vellir spói,
verpir í broki mýrispýta.
Bráðum kveikir fenjaflói
fífublysið mjallahvíta.

Bráðum mun í morgunstillu
meðan þokan kveður dranga
ljósberi hjá lágri syllu
lyfta kolli til að anga.

Blíða daga, bjartar nætur
bugðast á með tærum hyljum
eftir laut sem litlir fætur
lásu forðum berum iljum.


Fraxinus americana
ĂttkvÝsl   Fraxinus
     
Nafn   americana
     
H÷fundur   L.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   HvÝtaskur
     
Ătt   Smj÷rvi­arŠtt (Oleaceae).
     
Samheiti   F. acuminata, F. alba, F. juglandifolia.
     
LÝfsform   Lauffellandi trÚ.
     
Kj÷rlendi   Sˇl og skjˇl.
     
Blˇmlitur   Purpuralitur.
     
BlˇmgunartÝmi   SÝ­la vors - snemmsumars.
     
HŠ­   6-10 m
     
Vaxtarhra­i  
     
 
HvÝtaskur
Vaxtarlag   TrÚ me­ mikla krˇnu, getur or­i­ allt a­ 40 m hßtt Ý heimkynnum sÝnum. Krˇnan me­ ˙tstŠ­ar greinar. Ungar greinar hßrlausar, grŠnar, b÷rkur grßr, rßkˇttur, brum d÷kkbr˙n, keilulaga, snubbˇtt, nřjar greinar koma seinna a­ sumrinu en hjß evrˇpuaski.
     
Lřsing   Lauf gagnstŠ­, fja­urskipt, 30-35 sm, smßlauf allt a­ 9 talsins, 15 Î 9 sm, me­ legg, afl÷ng-lensulaga, brei­, ydd, heilrend e­a sagtennt, d÷kkgrŠn og hßrlaus ofan, ÷gn d˙nhŠr­ ß ne­ra bor­i me­ n÷bbˇttar netŠ­astrengi, a­alleggur laufbla­sins gulgrŠnn, hßrlaus, sÝvalur, greyptur ofan. Laufi­ fallegt, ver­ur gult me­ purpuralitum blŠ a­ haustinu. Blˇmkrˇnan engin. Blˇmin eru einkynja (hvert blˇm er anna­ hvort karlkyns e­a kvenkyns, en a­eins anna­ kyni­ er ß hverri pl÷ntu svo a­ rŠkta ver­ur bŠ­i karl- og kvenpl÷ntur ef frŠ ß a­ ■roskast). VindfrŠvun. Plantan frjˇvgar ekki sjßlfa sig. Aldin afl÷ng, 3-5 sm.
     
Heimkynni   A N-AmerÝka - Nova Scotia til FlorÝda, vestur til Nebraska og Texas.
     
Jar­vegur   LÚttur, sendinn, me­al■ungur, lÝfefnarÝkur, frjˇr, dj˙pur, vel framrŠstur, ■urr e­a rakur, sřrustig skiptir ekki mßli en plantan getur ■rifist Ý mj÷g basÝskum jar­vegi.
     
Sj˙kdˇmar  
     
Harka   3
     
Heimildir   = 1, http://www.missouribotanicalgarden.org, http://www.pfaf.org
     
Fj÷lgun   Sßning, ßgrŠ­sla (yrki).
     
Notkun/nytjar   Mj÷g tilkomumiki­ trÚ, nota­ stakstŠtt ß grasflatir, me­fram g÷tum til a­ varpa skugga, baka til Ý bl÷ndu­ be­.
     
Reynsla   ═ Lystigar­inum er til ein g÷mul planta sem hefur reynst vel (k 0-0,5 ß sÝ­ari ßrum).
     
Yrki og undirteg.   Fraxinus americana v. microcarpa A. Gray, er me­ mun minni aldin (er ekki Ý Lystigar­inum). Yrki eru fj÷lm÷rg me­al aannara:'Acuminata', 'Ascidiata', 'Autumn Blaze', 'Rosehill', 'Pendula' og fleiri (ekkert ■eirra er Ý Lystigar­inum).
     
┌tbrei­sla  
     
HvÝtaskur
HvÝtaskur
HvÝtaskur
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is