═ morgunsßri­ - Ragna Sigur­ardˇttir
Í morgunsárið greiðir hún sér með trékambi. Hægt með föstum
strokum. Vöxturinn er svo mikill að hana kitlar í svörðinn. Hún
strýkur hendinni yfir gróðurinn. Finnur blóm springa út undir
fingurgómunum. Sóleyjar og baldursbrár. Hún leggur kambinn frá
sér. Fer út í garðinn og krýpur. Kippir upp kartöflugrösum. Rótar og
grefur með berum höndum. Djúpt ofan í moldinni finnur hún sætar og
safaríkar appelsínur.
Ribes alpinum
ĂttkvÝsl   Ribes
     
Nafn   alpinum
     
H÷fundur   L.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Fjallarifs, alparifs
     
Ătt   Gar­aberjaŠtt (Grossulariaceae).
     
Samheiti  
     
LÝfsform   Lauffellandi runni.
     
Kj÷rlendi   Sˇl, hßlfskuggi.
     
Blˇmlitur   GulgrŠnn.
     
BlˇmgunartÝmi   J˙nÝ.
     
HŠ­   1-1,5m
     
Vaxtarhra­i  
     
 
Fjallarifs, alparifs
Vaxtarlag   ŮÚttgreindur, fÝnger­ur, greinist vel frß grunni, greinar upprÚttar, ßrssprotar meira og minna kirtilhŠr­ir Ý fyrstu, grŠnleitir, sÝ­ar glansandi og ljˇsgrßir.
     
Lřsing   ŮÚttur, stˇr og mikill runni, allt a­ 1-2 m hßr, greinar hßrlausar, ljˇsgrßar. Laufin koma snemma vors, allt a­ 5 sm, ■rÝflipˇtti, sjaldan fimmflipˇtt, brei­ egglaga-kringluleit, nokku­ d˙nhŠr­ ß efra bor­i, hßrlaus og glansandi ß ne­ra bor­i, ver­a gul me­ aldrinum. Blˇmin einkynja, lÝtil, grŠngul Ý upprÚttum kl÷sum. Karlklasarnir lengri me­ 20-30 blˇmum, kvenklasarnir styttri me­ 10-15 blˇmum. Berin skarlatsrau­, hßrlaus, d÷ggvu­, langŠ, s˙r.
     
Heimkynni   N Evrˇpa (fjallaskˇgar).
     
Jar­vegur   Me­alrakur, me­alfrjˇr.
     
Sj˙kdˇmar  
     
Harka   2
     
Heimildir   1
     
Fj÷lgun   Vetrar- og sumargrŠ­lingar, sßning.
     
Notkun/nytjar   Limger­i, stakstŠ­, bl÷ndu­ be­, ■yrpingar, undirgrˇ­ur.
     
Reynsla   ═ Lystigar­inum eru fßeinar gamlar (um 60 ßra) pl÷ntur sem ■rÝfast vel og eru fallegar. Ein er klippt reglulega. Ůar a­ auki eru tvŠr um 30 ßra pl÷ntur upp af frŠi, sem lÝka ■rÝfast vel. Alparifsi­ heldur laufinu langt fram eftir vetri og er me­ fallega, skŠrgula haustliti t. d. n˙ Ý nˇvember 2011. Afar har­ger­ur runni og ■olir vel klippingu og er vind■olinn. ═ limger­i er best a­ velja pl÷ntur af sama kyni og sama klˇni, t÷luvert breytileg tegund upp af frŠi.
     
Yrki og undirteg.   Nokkur yrki Ý rŠktun bŠ­i hÚrlendis og erlendis svo sem 'Aureum' me­ lauf sem er skŠrgult Ý fyrstu, 'Compactum' er lßgvaxi­ og ■Úttvaxi­ yrki. Ribes alpinum 'Dima' - danskt ˙rval, kvenkyns klˇnn sem ber miki­ af berjum og er me­ grˇfar, stÝfar, upprÚttar greinar og d÷kkgrŠn bl÷­. Ribes alpinum 'Hemus' - einnig danskt ˙rval, karlkyns klˇnn me­ kr÷ftugan v÷xt, greinar eru frekar grannar og sl˙tandi.
     
┌tbrei­sla  
     
Fjallarifs, alparifs
Fjallarifs, alparifs
Fjallarifs, alparifs
Fjallarifs, alparifs
Fjallarifs, alparifs
Fjallarifs, alparifs
Fjallarifs, alparifs
Fjallarifs, alparifs
Fjallarifs, alparifs
Fjallarifs, alparifs
Fjallarifs, alparifs
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is