Jón Helgason - Úr ljóđinu Áfangar
Séð hef ég skrautleg suðræn blóm
sólvermd í hlýjum garði;
áburð og ljós og aðra virkt
enginn til þeirra sparði;
mér var þó löngum meir í hug
melgrasskúfurinn harði,
runninn upp þar sem Kaldakvísl
kemur úr Vonarskarði.
Gentianella campestris ssp. islandica
Ćttkvísl   Gentianella
     
Nafn   campestris
     
Höfundur   (L.) Börner
     
Ssp./var   ssp. islandica
     
Höfundur undirteg.   (Murb.) Löve & Löve
     
Yrki form  
     
Höf.  
     
Íslenskt nafn   Maríuvöndur
     
Ćtt   Gentianaceae (Maríuvandarćtt)
     
Samheiti   = Gentianella campestris subsp. campestris sec. BfN - FloraWeb DB, 2003.
     
Lífsform   Tvíćr jurt
     
Kjörlendi   Vex í ţurri harđbalajörđ, gilkinnungum og brekkum.
     
Blómlitur   Dökkfjólublár
     
Blómgunartími   Júlí-ágúst
     
Hćđ   0.05-0.20 m
     
 
Maríuvöndur
Vaxtarlag   Tvíćr jurt, 5-20 sm á hćđ. Stönglar hárlausir, blađfáir, stinnir, ferstrendir međ upphleyptum strengjum, oft greindir ofan til. Öll plantan áberandi blámenguđ.
     
Lýsing   Grunnblöđin, niđurmjó, spađalaga og bogstýfđ oftast 1-2 (-3) sm á lengd, hárlaus og heilrend. Blöđ á miđjum stöngli spađalaga eđa aflöng, fremur snubbótt. Efstu blöđin egglensulaga, langegglaga, ydd eđa jafnvel hvassydd. Blómin dökkfjólublá, stök eđa nokkur saman á stöngulendum. Krónan pípulaga, um 2-2,5 sm á lengd. Krónufliparnir međ hárkenndum ginleppum ađ innanverđu. Bikarinn djúpklofinn, tveir ytri fliparnir breiđir (5-7 mm), ţeir innri miklu mjórri. Fjórir frćflar, ein frćva međ tvíklofnu frćni. Blómgast í júlí-ágúst. LÍK/LÍKAR: Engjavöndur & grćnvöndur. Maríuvöndur er auđgreindur frá ţeim á tveim breiđum bikarblöđum. Auk ţess er hann međ fjólublárri blómum og áberandi fjólublámenguđum stönglum og blöđum.
     
Jarđvegur  
     
Heimildir   1,2,3,9,HKr
     
Reynsla   "Alhliđa lćkningajurt fyrrum viđ hjartveiki, matarólyst, vindgangi og uppţembingi (ţar af nafniđ kveisugras), ormum, blóđlátum, sinateygjum, köldu og gikt. Búa má til dropa af rótinni međ ţví ađ láta smáskorna bita af henni liggja viđ yl í sterkasta brennivíni í sex daga og sía hiđ ţunna frá." (Ág.H.) "Sé maríuvöndur, eđa kveisuskúfur, borinn í lófa varnar hann ţví ađ reiđhestur manns ţreytist. Einnig er frá ţví greint í ţjóđsögum ađ maríuvöndurinn, sem sumir kalla hulinshjálmsgras, vaxi í kirkjugörđum. Taka skal jurtina um messutíma en skvetta fyrst yfir hana vígđu vatni. Gćta verđur ţess ađ snerta ekki maríuvöndinn međ berum höndum og láta ekki sól skína á hann. Geyma skal jurtina í hvítu silki og helguđu messuklćđi. Ţegar menn vilja svo varpa yfir sig hulinshjálmi skulu ţeir gera krossmark umhverfis sig í fjórar áttir, bregđa svo maríuvendinum yfir sig og mun ţá enginn sjá ţá." (Vísindavefur)
     
     
Útbreiđsla   Nokkuđ algengur á láglendi um land allt. Önnur náttúruleg heimkynni t.d.: Evrópa
     
Maríuvöndur
Maríuvöndur
Maríuvöndur
Maríuvöndur
Maríuvöndur
Maríuvöndur
Maríuvöndur
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is