Jˇn Thoroddsen - BarmahlÝ­

Hlíðin mín fríða
hjalla meður græna
og blágresið blíða
og berjalautu væna,
á þér ástaraugu
ungur réð ég festa,
blómmóðir bezta!

Sá ég sól roða
síð um þína hjalla
og birtu boða
brúnum snemma fjalla.
Skuggi skauzt úr lautu,
skreið und gráa steina,
leitandi leyna.

Blómmóðir bezta,
beztu jarðargæða
gaf þér fjöld flesta
faðir mildur hæða.
Hver mun svo, er sér þig,
sálar þjáður dofa,
að gleymi guð lofa?

Hlíð, þér um haga
hlýr æ blási andi,
döggvi vordaga
dögg þig sífrjóvgandi!
Um þig aldrei næði,
af þér svo að kali,
vetur vindsvali!


Calluna vulgaris
ĂttkvÝsl   Calluna
     
Nafn   vulgaris
     
H÷fundur   (L.) Hull, Brit. Fl. ed. 2: 114. 1808.
     
Ssp./var  
     
H÷fundur undirteg.  
     
Yrki form  
     
H÷f.  
     
═slenskt nafn   Beitilyng
     
Ătt   Ericaceae (LyngŠtt)
     
Samheiti   Basionym: Erica vulgaris L.
     
LÝfsform   Dvergrunni
     
Kj÷rlendi   Vex Ý mˇlendi og Ý fjallshlÝ­um einkum inn til dala og upp til hei­a.
     
Blˇmlitur   Rau­bleikur-ljˇsrau­fjˇlublßr
     
BlˇmgunartÝmi   ┴g˙st-sept.
     
HŠ­   0.10-0.30 m
     
 
Beitilyng
Vaxtarlag   SÝgrŠnn, jar­lŠgur, krŠklˇttur smßrunni oft me­ rˇtskeyttum greinum. St÷nglar rau­leitir, jar­lŠgir me­ uppsveig­um greinum, oftast um 10-20 (-30) sm ß hŠ­. Vi­urinn er mj÷g har­ur og ■Úttur. Tali­ er a­ ■a­ ver­i allt a­ 50 ßra gamalt.
     
Lřsing   Laufin sÝgrŠn, stilklaus, mj÷g lÝtil e­a a­eins um 2 mm ß lengd og 0,5 mm ß breidd, barrlÝk og svo ■Útt krossgagnstŠ­ a­ greinar vir­ast ferstrendar. Tveir greipfŠttir separ e­a eyru ganga ni­ur ˙r bl÷­unum. Venjulega standa bla­sprotar upp ˙r blˇmklasanum. Blˇmin eru lÝtil Ý l÷ngum, ■Úttum, marggreindum kl÷sum. Blˇm dr˙pa, rau­bleik-ljˇsrau­fjˇlublß, stuttleggju­, ■Útt saman Ý kl÷sum, fjˇrdeild, um 3 mm Ý ■vermßl. Bikarbl÷­in sporbaugˇtt, heldur lengri en krˇnubl÷­in og ■ekja ■au a­ mestu. D÷kkrau­grŠn randhŠr­ hßbl÷­ liggja a­ bikarnum ne­an til. ┴tta frŠflar og ein frŠva me­ einum rau­um stÝl. Aldinin nŠr hn÷ttˇtt hř­isaldin. NŠr sjaldan a­ ■roska frŠ. Blˇmgast Ý ßg˙st-sept. Setur mikinn svip ß umhverfi­ seinni hluta sumars er ■a­ litar stˇra hei­aflßka rau­fjˇlublßa ■egar a­rar pl÷ntur eru komnar Ý haustskr˙­a.
     
Jar­vegur   Vex best Ý lÚttum, s˙rum jar­vegi ß sˇlrÝkum sta­.
     
Heimildir   1,2,3,9, HKr.
     
Reynsla   Hinir sÝgrŠnu bla­sprotar beitilyngsins ■ˇttu eftirsˇknarver­ir til vetrarbeitar ß ÷ldum ß­ur. Jurtin er gˇ­ fˇ­urjurt fyrir sau­fÚ og ver­ur h˙n mj÷g stÝf og brag­r÷mm vi­ ■urrkun. Me­ henni mß lita skinn me­ ßls˙lfati, mřrar rau­u, kalins˙lfati e­a kalsÝumsˇdÝ. Vi­ su­u ver­ur liturinn fallega kaffibr˙n. Ůjˇ­tr˙ segir a­ leggi ma­ur beitilyngi­ Ý r˙m e­a annarsta­ar innanh˙ss komi sÝ­ur mřs e­a rottur Ý h˙si­. Einnig t÷lvuert notu­ Ý te og bl÷ndur me­ ÷­rum jurtum til lŠkninga. Au­velt a­ fj÷lga me­ grŠ­lingum.
     
     
┌tbrei­sla   Algengt um stˇran hluta landsins, en er ekki ß Vestfj÷r­um og Vestur-H˙navatnssřslu, einnig ˇfundi­ inn til landsins Ý Austur-H˙navatnssřslu og Skagafir­i. Ínnur nßtt˙ruleg heimkynni t.d.: ArktÝski hluti Evrˇpu og einnig vÝ­a sunnar til fjalla Ý Evrˇpu og Litlu AsÝu og er talin ßgeng tegund sums sta­ar Ý N AmerÝku.
     
Beitilyng
Beitilyng
Beitilyng
Beitilyng
Beitilyng
Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is