Halldˇr Laxness

"Blóm eru ódauðleg... þú klippir þau í haust og þau vaxa aftur í vor, - einhversstaðar."

Frˇ­leikur
Í greinasafni er að finna margvíslegan fróðleik um ýmislegt sem lýtur að garðyrkju. Greinaflokkar eru valdir hér að neðan. Undir hverjum flokki eru síðan fjölmargar greinar eftir ýmsa höfunda.

Góða skemmtun.
2002 - Ţmis st÷rf sem unnin eru Ý gar­inum

Mörg eru störfin og reyndar mun fleiri en fólk gerir sér grein fyrir við fyrstu sýn.

Margir standa í þeirri meiningu að starfsmenn í Lystigarðinum leggist í dvala að haustinu og vakni ekki úr honum fyrr en snjóa leysir að vori.

Þessu er nú raunar ekki þannig varið.Hver eru þá þessi störf gæti einhver spurt. Jú þau eru allmörg og verður hér getið nokkurra.

Aðal verkið lýtur að grasasafni garðsins, eflingu þess og alls konar skráningum og viðhaldi á því (sjá aðrar síður) en þess utan er að mörgu að hyggja.

Skorpur í grisjun og klippingum.

Teknar eru skorpur í grisjun og klippingum trjáa og runna að hausti eða vetri eftir tíðarfari. Af nógu er að taka í þeim efnum og þó klippt sé vel að hausti orsakar snjóbrot og kal það að mikla vinnu þarf að framkvæma við klippingar að vori. Sú vinna er unnin eins snemma og tíð leyfir. Oftast í maí eða byrjun júní, en stundum fyrr ef tíðin leyfir. Samhliða kalklippingum að vori er skráð kal í öllum tegundum trjáa og runna og hefur því verið fylgt vel eftir frá 1992. Fellingar stærri trjáa fara oftast fram að haustinu og þá hefur verið reynt að laga sárin sem koma við fjarlægingu hnyðja jafnóðum.

Þurrkað plöntusafn.

Reynt hefur verið eftir megni að viðhalda "Herbarium" safni garðsins eða safni af sýnishornum af þurrkuðum plöntum sem reyndar hafa verið í garðinum. Safnað hefur verið yfir sumarið plöntum, þær pressaðar og þurrkaðar. Að vetri eru þessi eintök síðan tekin og límd eftir kúnstarinnar reglum upp á karton spjöld í stærðinni A3. Síðan er unnið í greiningum þessara tegunda eftir þurrkuðu eintökunum og síðan er sýnið merkt með réttu latnesku ættarheit, ættkvíslarheiti og nafni. Auk þess kvittar sá fyrir er greinir eintakið. Þessi vinna er þó ekki árviss en hefur verið tekin í skorpum. Þettaer tímafrek vinna, sérstaklega greiningin.

Ársskýrsla.

Árlega er gerð mjög frambærileg ársskýrsla um allt starfið í Lystigarðinum og er hún fyrst og fremst hugsuð fyrir þá sem vilja kynna sér starfið í garðinum og er góð seinni tíma heimild um það sem gert hefur verið á hverju ári. Komið er inn á tíðarfar, fjárhagsáætlun, helstu verkefni við viðhald, nýframkvæmdir, breytingar á beðum, mannahald og flest það sem talið skipta máli, m.a. tölfræði um það sem hér hefur verið rakið að framan. Ársskýrsla þessi er unnin seinni part vetrar þegar búið er að yfirfara öll gögn frá árinu áður.

Plöntulisti.

Árlega frá 1995 hefur verið gefinn út heildarlisti yfir allar þær tegundir sem eru í ræktun í Lystigarðinum. Þar eru tíundaðar þær tegundir sem eru í ræktun í garðinum hverju sinni. Listanum skipt í tvo megin hluta sem eru innfluttar tegundir og íslenskar tegundir. Innan þeirra meginkafla er plöntum síðan raðað upp á grasafræðilegan hátt þar sem fyrst eru tíundaðar gróplöntur, síðan berfrævingar og að lokum fræplöntur. Innan hvers kafla er tegundum síðan raðað eftir ættum og síðan ættkvíslum og tegundum.

Síðustu árin hafa þetta verið um 7000 tegundir, tegundaafbrigði, undirtegundir og yrki sem hafa verið í ræktun á ári hverju en auðvitað nokkuð breytilegur listi frá ári til árs þar sem alltaf bætist við mikið af nýjum tegundum og fjöldinn allur leggur upp laupana eins og áður hefur komið fram.

Auðvitað er reynt að hafa allar nafngiftir sem réttastar og er veruleg vinna fólgin í því að samræma nafngiftir þar sem mikið er um latnesk samheiti tegunda og íslensku nöfnin geta líka verið mörg á sumum tegundum.

Á seinni árum hafa komið út nýjar og nokkuð ítarlegar garðaflórur. Má þar nefna Index of Garden Plants frá The Royal Horticultural Society sem er í 4 bindum og síðar The European Garden Flora sem er mjög ítarleg í 6 bindum, gefin út í Cambridge og samin af mörgum höfundum. Þetta eru þær tvær heimildir sem við höfum mest miðað okkur við á undanförnum árum en þess utan eru fjölmörg önnur rit sem miðað er við t.d. flórur ýmissa landa s.s. USA, Japan, Nýja Sjálands, ýmsar ættvísla og fjallaflórur o.s. frv. Þar að auki eru komnir inn á netið nokkuð ítarlegir gangnagrunnar um nafngiftir plantna og röðun þeirra í ættir sem eru aðgengilegir og tiltölulega fljótlegt að fletta upp í. Þeir grunnar hafa einnig verið mikið notaðir hin síðari árin.

Tilraunastarfsemi á landsvísu.

Lystigarðurinn hefur verið einn þáttakenda í tilraunaverkefni með Alaskaefni (fyrst og fremst tré og runnar) sem Óli Valur og félagar söfnuðu í miklu magni árið 1985 í leiðangri sem farinn var þá síðsumars til nokkurra valinna staða í Alaska. Mikið magn víðiplantna og nokkurt magn annarra tegunda s.s. af elri eru í þessari samanburðartilraun. Skila þarf yfirliti árlega um þessar tilraunir og hefur það verið gert samviskusamlega. Er fyrst og fremst um að ræða úttekt á kalskemmdum.

Auk þessa hefur áskotnaðist garðinum plöntur úr söfnunarferð Jóhanns Pálssonar og félaga til Síberíu og eru um 80 númer úr þeirri söfnun í vörslu Lystigarðsins og hefur flestum tegundum (númerum) nú verið plantað út í beð.

Heimasíðan.

Síðustu árin og þá aðallega að vetrinum hefur undirritaður verið að afla gagna til að setja á heimasíðu garðsins. Þessi heimasíða verður fremur umfangsmikil og inniheldur ítarlegar upplýsingar og myndir af garðplöntum sem hægt er að rækta í görðum hérlendis.

Á síðunni verða upplýsingar og efni um skógrækt, lífræna ræktun, safnhaugagerð, matjurtaræktun. Aðalefnið verður samt um lífið og starfið í Lystigarðinum og langa og merkilega sögu hans.

Þess utan.

Þar að auki þarf að skrifa upp á reikninga, gera fjárhags- og framkvæmdaáætlanir, skipuleggja sumarstarfið, teikna upp og skipuleggja nýja og eldri garðhluta, sjá um viðhald og viðgerðir á vélum og tækjum, almennt viðhald á mannvirkjum og nýsmíðar ýmsar, sjá um allar útréttingar og öll innkaup, moka snjó og reyna að bjarga plöntum undan snjó eftir þörfum, svara innlendum og erlendum bréfum (fyrirspurnum), gera við áhöld, skanna inn myndir, ofl. ofl. Þetta eru þó bara aukaverkefni, sem vinna þarf með hraði inn á milli annarra verkefna.

Af þessu mætti ljóst vera að starfsfólk þarf ekki að liggja í dvala yfir veturinn, alltaf er nóg að gera og reyndar svo mikið að ávallt er nóg eftir af óunnum verkefnum – sem betur fer!!

Lystigarðinum maí 2002 – BSt.



Til baka

Lystigarður Akureyrar - Eyrarlandsstofa - Sími: 462 7487 - Netfang: gkb@akureyri.is